 |
| ekşi sözlük |
Katılımcı internet sözlüklerinin öncüsü, Türkiye'de bu furyanın öncüsü olarak yaygın şekilde tanınan Ekşi Sözlük imiş. Herkes Türkiye'deki öncülük kısmını bilse de, dünyadaki öncü sitenin de Ekşi Sözlük olduğunu bilmez.
Ekşi Sözlük, 1999'da Sedat Kapanoğlu tarafından kurulmuştur. Fikrin kaynağı ise kurucunun okuduğu Dougles Adams'a ait "Otostopçunun Galaksi Rehberi" adlı bir kitaptır. Kitapta, bilinmeyen bir gelecekte kainattaki herkesin bilgi ekleyebildiği bir bilgi kaynağından bahsediliyor. Buradan hareketle Sedat Kapanoğlu, sevdiği bir şarkının ismi olan "Sourtimes" adında bir site kurarak, bir kısmını da hayalindeki sözlüğe tahsis eder. Sitenin isminde geçen ingilizcede manası "ekşi" olan "sour", bugünkü Ekşi Sözlük'ün de isim babası olur. Daha öncelerdeki hayali "Sedat Software Group" adlı kısaltması "SSG" olan bir yazılım grubu kurmak olan Sedat Kapanoğlu ise kendisine "SSG" nickini seçer. Ve site "Kutsal Bilgi Kaynağı" mottosuyla 1999'da yayın hayatına başlar.
Sözlüğün yapısı, işleyişi, kuralları tamamen özgün olarak şekillenmiştir. Daha önceki mizah yazılarında "bakınızlar" vermeyi seven kurucu sözlüğe "bakınız verme" imkanı eklemiştir. Kişiler başlık açmakta ve bunun altına tanım girmektedir. Girilenlerin doğru olma zorunluluğu yoktur. Sözlükte admin, moderatör adlı yöneticiler, gammaz adlı kamu denetçileri gibi sözlüğün yönetimini sağlayan hiyerarşi mevcuttur.
 |
| sözlük kavramları |
Ekşi Sözlük en başlarda çok da olmayan bir ilgiyle yoluna devam eder. Giderek özellikle üniversite gençliği arasında yayılmaktadır. Hem eğlenceli hem bilgilendirici hem paylaşımcı hem de karşıt fikirlerin barınabildiği bir yer olarak izlenmektedir. Bu süreçte yazar olma talebi de artmaktadır. Gelen talep bir anda artınca Ekşi Sözlük yazar alımlarını kapatır. Bu noktada, Ekşi Sözlük'ün yazar alımlarını durdurmasını fırsat bilen, Türkiye'deki katılımcı internet sözlüğü talebinin farkına varmış üç sözlük (nedir.net, zamane sözlük ve private sözlük) 2003'te yayına geçer. Bu ve bundan sonra gelecek diğer sözlüklere "Klon Sözlük" adı verilecektir. Daha sonraki seneler birçok klon sözlüğün kuruluşuna şahit olacaktır. Bugün Ekşi Sözlük tarzında en büyük klon sözlükleri 2004'te açılan İTÜ Sözlük ve 2006'da açılan Uludağ Sözlük'tür. Başarıya ulaşan bu klon sözlüklerin birer üniversite ismiyle anılması, bu sözlüklerin üniversite öğrencileri tarafından geliştirilmesine ve yine yoğun olarak üniversiteliler arasında popüler olmasına bağlanmaktadır.
 |
| itü sözlük |
Yıllara göre her yıl açılan katılımcı internet sözlüğü sayısı:
1999 - 1 sözlük
 |
| iü sözlük |
2004 - 4 sözlük
2005 - 4 sözlük
2006 - 18 sözlük
2007 - 39 sözlük
2008 - 20 sözlük
2009 - 3 sözlük
Ekşi Sözlük ve diğer klon sözlükler başlık ve tanımlar açısından katı ve belli kurallara sahiptirler. Yazar olanların bu kuralları bilmesi ve bunlara uygun hareket etmesi beklenir. Süregelen Ekşi Sözlük tarzı kurallara dayanan katılımcı sözlük tarzına bir tepki olarak 2009 yılının sonlarına İnci Sözlük doğmuştur. Kural, kuralsızlıktır. Türkiye Cumhuriyeti yasaları gibi bağlayıcı dış kaideler haricinde sözlüğün hiçbir kuralı yoktur. Diğer sözlüklerden, hatta toplumdan dışlanmış insanlar İnci Sözlük'te bir araya gelmiştir. Bundan sonrasında ise internet üzerinden mizahi ve anarşist kültürün temsilcileri olmuşlardır. 2011'de İnci Sözlük'ün yazar alımlarında büyük bir kısıtlamaya gitmesi İnci Sözlük tarzında kuralsız sözlüklerin sayısını artırmıştır. Bugün İnci Sözlük tarzında onlarca site bulunmaktadır.
 |
| inci sözlük ve dedeler |
Bugün bazı sözlükler altın dönemini yaşamaktadır. Bazıları çoktan yaşamış, bazıları da yaşayacaktır. Genel olarak katılımcı internet sözlükleri bugün kendilerine sabit bir yer, sabit bir yazar ve okur kitlesi edinmişlerdir. Bir şey hakkında fikir sahibi olmak isteyenlerin ilk referans noktası haline gelmişlerdir. Çünkü insanlar, sözlükteki yazarları, yanlı şirket ve kurumların aksine, kendisine yakın, hatta kendisi gibi görmektedirler. Bu da sözlüklerde yazılanlara güveni arttırmaktadır. Aynı şekilde sözlük yazarları da, okunduklarını ve insanların önemli bir karar öncesi yazdıklarına göz atacaklarını bildikleri için çoğunluk olarak sorumluluk duygusu çerçevesinde yazılarını yazmaktadırlar.
Bugün birçok insan katılımcı internet sözlükleri sayesinde uyuşabileceği sağlam dostlar edinmiş, hatta evlenmiş, bilgilenmiş, entelektüel düzeyini yükseltmiş, yazı yazmayı ve düşüncesini nasıl aktaracağını öğrenmiş, kendisine hoş bir hobi ve lobi edinmiş, sosyal olarak gelişmiş ve daha sayamadığımız birçok fayda görmüştür. Bundan dolayı Ekşi Sözlük kurucusu Sedat Kapanoğlu teşekkürü hak etmektedir.
Katılımcı internet sözlüklerinin iyi yönde gelişmesi ve insanlığa daha yararlı hale gelmesi ümidiyle.
KAYNAKÇA
- http://tr.wikipedia.org/wiki/Ek%C5%9Fi_s%C3%B6zl%C3%BCk
- http://tr.wikipedia.org/wiki/Kat%C4%B1l%C4%B1mc%C4%B1_s%C3%B6zl%C3%BCk
- http://tr.wikipedia.org/wiki/%C4%B0nci_s%C3%B6zl%C3%BCk
- http://www.eksisozluk.com/
- http://www.iusozluk.net/
- http://www.itusozluk.com/
- http://www.uludagsozluk.com/
- http://inci.sozlukspot.com/
- http://ogecan.com/newworks/Sozlukler.pdf
- http://www.onedergi.com/2009/12/eksisozlukun-kurucusu-ssg-one-dergisine-konustu/
- http://www.etohum.com/eksisozlukun-kurulus-hikayesini-biliyor-musunuz
- http://www.etohum.com/eksisozluk-adi-nereden-cikti
- http://www.iusozluk.net/t/mart+2009+alexa+interaktif+s%F6zl%FCkler+s%FDralamas%FD
- http://www.iusozluk.net/t/interaktif+s%F6zl%FCkler+tarihi+s%FDralamas%FD
