Önemli günlerin ve törenlerin olmazsa olmazıdır.
Eskiden (küçüklüğümden itibaren birkaç ay öncesine kadar), tören alanında bulunan binlerce insanın arasında fenalaşan olur, bayılan olur diye halk için bekletildiğini düşünürdüm bu ambulansların. Oysa şimdi, işin içerisine girmiş birisi olarak gördüm ki; bu ambulansların bekleme sebebi tamamen bürokrasi. Orada olması gerektiği için orada. Ambulansın orada olma sebebi halk değil. Asıl sebep; vali, belediye başkanı, garnizon komutanı,...vs gibi ilin yüksek zevatının orada olması.
Bu zevat nereye giderse sağlık ekibi de peşinden gidiyor. Bu zevat olay yerinden ayrıldığı zaman binlerce kişinin orada olması önemli değil, görev bitiyor.
Yine bu görevlendirmeler neyse de bazı illerde valinin halı saha maçında veya spor yaptığı salonda bile ambulans bekletiliyor.
Hele bir de bakan veya başbakan geldi mi görmeyin gitsin curcunayı. Etrafa bağıran, tamamen kasıntı bir güruh, birilerine yaltanmaya çalışanlar, yapmacık hareketler... İlahi olmayan büyük bir komedya.
Yakın zaman içerisinde her hafta Van'a görevlendirmeye gidildi. Kimsenin şikayet ettiğini duymadım. Zira orada can kurtarılıyordu, cana hizmet ediliyordu. Can kurtarması gereken ambulanslar böyle tamamen bürokratik görevlere verilince koyuyor asıl insana. Malesef ki durum bu.
Dışarıdan göründüğü ile içeriden görünen bir değil velhasıl kelam. Girilmek için bin bir zorluk çekilen, sınavlara girilen, kapağı attık mı kurtuluruz dediğimiz devlet, böyle bir şey işte...
Hayatta hep neden sonuç vardır. Aynı zamanda normal ve anormal vardır. Bunları birbirine bağlayan ise patofizyolojidir. Patofizyoloji sadece bir tıbbi terim değil hayata bakış açısıdır.
26 Aralık 2011 Pazartesi
10 Aralık 2011 Cumartesi
The Dream Has Become Their Reality
Gerçeklik
Nedir bu gerçeklik? Nedir, ne değildir, kime göre neye göredir?
Salt gerçeklik belki vardır belki yoktur. Bence biz bunu anlayacak durumda değiliz. Çünkü salt gerçeğe hakim olmak, tüm değişkenlere hakim olmayı gerektirir. Tüm değişkenler yerine konmadan nasıl bir matematiksel denklem çözülemiyorsa, tüm değişkenlere sahip olamadan da salt gerçekliğe vakıf olamayız.
O zaman sınırlı değişkenlere sahip olan her insanın kendine göre bir gerçekliği vardır. Yani insan düzeyinde gerçek görelidir. Örneğin küçük yaşından beri ıssız bir adada büyüyen bir insanla uzaya gitmiş bir astronotun dünyaya ve uzaya, aya ve güneşe, yerçekimine ve uçmaya, ...vs, kısacası neredeyse her şeye bakışı ve mesafesi farklıdır.
Hem insan gerçekliğe neyle ulaşır? 5 duyu organının beyinde yaptığı çağrışımlarla. O zaman gerçeklik 3 noktada değişebilir; cisim düzeyinde, duyu organları düzeyinde ve beyin düzeyinde. Bir organ yanlış algılayabilir. Algılanan normal şeyleri beyin revize edebilir (örn: halüsinasyonlar). The Matrix filminde de bu noktaya parmak basar. Beyin insana tavuk yediğini söyler. Beyne tavuk yeniyor algısını vermek, tavuk yendiğine insanı inandırabilir. Öyle ki gerçekte yaşanmış bir anı olarak hatırlanacak birçok rüya olacaktır insanın hayatında. İşte real ile surreal arasındaki perde bu kadar incedir.
Gerçekliğe Karşı Reaksiyonlar
İnsan, 5 duyu organıyla algıladığı gerçekliğin tam ortasındadır. İyisiyle, kötüsüyle... Özellikle hırsların, arzuların esir ettiği insanların bulunduğu çağımızda birçok insan için gerçeklik, istenilen doğrultuda gitmemektedir.
Bir insan düşünüyürum ki çoğu şey istediği doğrultuda gitmemektedir. İstemediği, her gün binlerce kez küfrettiği bir gerçekliğin ortasındadır. Kimisi psikolojik olarak savaşır, kimisi direnir, kimisi ise kendisini depresyonun yavaş kollarına teslim eder.
Depresyonda olsun olmasın bu tarz bir insan, her zaman her yerde bir çıkış, bir exit arar. Bu durumda olan bazı insanlar, akıllarında kendi gerçekliklerini oluştururlar. Günlük olumsuzluklardan uzak, sadece kendilerinin muktedir olduğu yalancı bir dünya. Ki Sucker Punch filminde annesi ölen, küçük kız kardeşi üvey babasına kalan ve akıl hastanesine atılan kız kendi hayal dünyasını oluşturur. Birçok ifrite, canavara, hortlağa karşı mücadele eder. Hepsinde de muktedir olur.
Gerçekliğin kötü kollarına düşmüş, tek çare olarak kendi gerçekliğini oluşturup gerçek kötülükten sıyrılmak, kaçmak isteyen insanda sonuç çok farklı olabilir. Durum, birçok psikiyatrik bozukluk ve hastalıkla sonlanabilir.
Kişinin ruhsal problemleri bedensel belirtiler olarak ortaya çıkar: Konversiyon bozukluğu.
Kişi kendi vücudunda hastalık belirtileri hisseder: Somatizasyon bozukluğu.
Kişi sürekli hasta olduğuna inanır ve doktor doktor dolaşır: Hipokondriyazis.
Kişi fiziksel etkenlerle kandinde bir hastalığa neden olur ve yakınlarından ilgi bekler: Münchausen Sendromu.
Kişi, kendi çocuğunun hiçbir problemi olmamasına rağmen sürekli hasta olduğuna inanır ve doktor doktor dolaştırır. Bazı zamanlarda kendi eliyle çocuğunu hasta edebilir: Münchausen by Proxy Sendromu.
Nedir bu gerçeklik? Nedir, ne değildir, kime göre neye göredir?
Salt gerçeklik belki vardır belki yoktur. Bence biz bunu anlayacak durumda değiliz. Çünkü salt gerçeğe hakim olmak, tüm değişkenlere hakim olmayı gerektirir. Tüm değişkenler yerine konmadan nasıl bir matematiksel denklem çözülemiyorsa, tüm değişkenlere sahip olamadan da salt gerçekliğe vakıf olamayız.
O zaman sınırlı değişkenlere sahip olan her insanın kendine göre bir gerçekliği vardır. Yani insan düzeyinde gerçek görelidir. Örneğin küçük yaşından beri ıssız bir adada büyüyen bir insanla uzaya gitmiş bir astronotun dünyaya ve uzaya, aya ve güneşe, yerçekimine ve uçmaya, ...vs, kısacası neredeyse her şeye bakışı ve mesafesi farklıdır.
Hem insan gerçekliğe neyle ulaşır? 5 duyu organının beyinde yaptığı çağrışımlarla. O zaman gerçeklik 3 noktada değişebilir; cisim düzeyinde, duyu organları düzeyinde ve beyin düzeyinde. Bir organ yanlış algılayabilir. Algılanan normal şeyleri beyin revize edebilir (örn: halüsinasyonlar). The Matrix filminde de bu noktaya parmak basar. Beyin insana tavuk yediğini söyler. Beyne tavuk yeniyor algısını vermek, tavuk yendiğine insanı inandırabilir. Öyle ki gerçekte yaşanmış bir anı olarak hatırlanacak birçok rüya olacaktır insanın hayatında. İşte real ile surreal arasındaki perde bu kadar incedir.
Gerçekliğe Karşı Reaksiyonlar
İnsan, 5 duyu organıyla algıladığı gerçekliğin tam ortasındadır. İyisiyle, kötüsüyle... Özellikle hırsların, arzuların esir ettiği insanların bulunduğu çağımızda birçok insan için gerçeklik, istenilen doğrultuda gitmemektedir.
Bir insan düşünüyürum ki çoğu şey istediği doğrultuda gitmemektedir. İstemediği, her gün binlerce kez küfrettiği bir gerçekliğin ortasındadır. Kimisi psikolojik olarak savaşır, kimisi direnir, kimisi ise kendisini depresyonun yavaş kollarına teslim eder.
Depresyonda olsun olmasın bu tarz bir insan, her zaman her yerde bir çıkış, bir exit arar. Bu durumda olan bazı insanlar, akıllarında kendi gerçekliklerini oluştururlar. Günlük olumsuzluklardan uzak, sadece kendilerinin muktedir olduğu yalancı bir dünya. Ki Sucker Punch filminde annesi ölen, küçük kız kardeşi üvey babasına kalan ve akıl hastanesine atılan kız kendi hayal dünyasını oluşturur. Birçok ifrite, canavara, hortlağa karşı mücadele eder. Hepsinde de muktedir olur.
Gerçekliğin kötü kollarına düşmüş, tek çare olarak kendi gerçekliğini oluşturup gerçek kötülükten sıyrılmak, kaçmak isteyen insanda sonuç çok farklı olabilir. Durum, birçok psikiyatrik bozukluk ve hastalıkla sonlanabilir.
Kişinin ruhsal problemleri bedensel belirtiler olarak ortaya çıkar: Konversiyon bozukluğu.
Kişi kendi vücudunda hastalık belirtileri hisseder: Somatizasyon bozukluğu.
Kişi sürekli hasta olduğuna inanır ve doktor doktor dolaşır: Hipokondriyazis.
Kişi fiziksel etkenlerle kandinde bir hastalığa neden olur ve yakınlarından ilgi bekler: Münchausen Sendromu.
Kişi, kendi çocuğunun hiçbir problemi olmamasına rağmen sürekli hasta olduğuna inanır ve doktor doktor dolaştırır. Bazı zamanlarda kendi eliyle çocuğunu hasta edebilir: Münchausen by Proxy Sendromu.
Yani insan istemediği, maruz kaldığı gerçekliğe dayanabilmek için
15 Kasım 2011 Salı
Prozac Toplumu
Toplumumuzda aşırı miktarda bulunan hastalıklardır psikiyatrik hastalıklar. Depresyon, fobiler, panik atak, konversiyon bozukluğu, somatizasyon bozukluğu ve daha niceleri...Yakınıyla tartışıp fenalaşanlar mı dersin? İlgiyi üzerine çekmek için hasta numarası yapanlar mı dersin? Sürekli çocuğunun hasta olduğunu düşüneni mi dersin? Muhteşem Yüzyıl dizisini bitirip fenalaşan, dizisini bitirmeden hastaneye başvurmayan mı dersin? Büyük diziler sırasında hastanelerin sinek avlayıp dizi bittikten sonra gelen hasta akınını mı dersin? Yaprak Dökümü dizisinin finalinde tek Allah'ın kulu olmayan acili mi dersin?
Kimseye bakmaktan kaçtığımız yok ama milletime acıyorum. Psikolojik açıdan sıkıntılıyız. Ondan dolayı da her gün her saat takip edilecek bir dizi, bir program, bir evlilik programı var. Resmen televizyonla uyuyor, televizyonla rahatlıyoruz.
İnception filminde sürekli rüya görmeye gelen yaşlılar için, the dream has become their reality, diyor. Yani 'onların rüyaları gerçekliği olmuş'. Bizim de millet olarak gerçekliğimiz de televizyon olmuş. Programlar bitince gerçeğe dönüyoruz; bu da bizi hasta ediyor.
Batı'da çok yaygın olan depresyon bizde de artık çok yaygın. Etrafınızdaki her 5 insandan 1 tanesi depresyonda, 10 insandan 1 tanesi antidepresan kullanıyor. Toplumda ayıplanacağı, dışlanacağı gerekçesiyle de kimseyle sıkıntısını paylaşmıyor. Bundan dolayı sayı size çok fazla gibi görünmeyebilir ama kim ne derse desin gerçek bu. Artık biz de 'Prozac toplumu'yuz.
12 Kasım 2011 Cumartesi
Halk Sağlığı
Özellikle ülkemiz Türkiye'ye baktığımızda çok iyi doktorlarımız var. Sağlık sistemimizdeki asıl problem doktorlar gibi gösterilmek istense de asıl problem aşikar şekilde devlet politikaları.
Mesela ülkemizde tedavi edici hekimlik var; koruyucu hekimlik yok. Halkı geçtim, aile hekimleri ve herhangi bir uzman hekim dahi koruyucu hekimlik açısından bilgilendirilmemekte. Kimseye koruyucu hekimliğin önemi anlatılmamakta. Ufak bir idrar tahliliyle erkenden tanınıp önlenebilecek bir böbrek hastalığı diyaliz gerektiren son dönen böbrek yetmezliğine dönebilmekte. Hem devlete büyük yük, hem hastaya büyük eziyet ve zulüm... Bugün arabalarımız dahi yılda birkaç defa zorunlu muayeneye girmekte. Kendi halkına böyle bir denetim koymayan devlet, kendi insanına bir araba kadar değer vermiyor demektir. Yine de sorumlusu doktor mudur bunların? Kendinize sorun.
Bu yönden halk sağlığı dalı çok değerli.
Halk Sağlığı Yan Dalları (Public Health Fellowship)
Dünya genelinde sağlık politikalarına yön verebilmek için uzmanlık sonrası yan dal çalışmaları da yapmak gerekiyor. O zaman halk sağlığı yan dallarına bakalım. Departmanlar Harvard Halk Sağlığı Okulu sitesinden.
- Department of Biostatistics - Biyoistatistik
- Department of Environmental Health - Çevre Sağlığı
- Department of Epidemiology - Epidemiyoloji
- Department of Genetics and Complex Diseases - Genetik ve Kompleks Hastalıklar
- Department of Global Health and Population - Küresel Sağlık ve Nüfus
- Department of Health Policy and Management - Sağlık Politikaları ve Yönetimi
- Department of Immunology and Infectious Diseases - İmmünoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları
- Department of International Health - Uluslararası Sağlık
- Department of Mental Health - Zihinsel Sağlık
- Department of Nutrition - Beslenme
- Department of Society, Human Development, and Health - Toplum, İnsani Gelişme ve Sağlık
| Hacettepe Üniversitesi Halk Sağlığı Yan Dalları |
Halk Sağlığı ve Klinik Tıp Bilimlerinin Karşılaştırılması
SONUÇ
İnsanlığa hizmet etmek için tıbba giren biz hekimlerin insanlığa en iyi hizmet edebilecekleri yer poliklinik köşeleri değil, halk sağlığı camiası galiba.
Hem ne demiş İngiliz bir hekim koruyu hekimlikle alakalı: "Doktorun akıllısı sağlıklı insanla ilgilenir." Ama yok cebimizi doldurup insan sağlığını 2. plana atmak istiyorsak poliklinik köşelerini mesken tutmamız lazım. Karar bizim...
10 Kasım 2011 Perşembe
Bilgi, Genel Kültür ve Uzmanlaşma
İnsan düşünen bir hayvandır der Aristo herkesin bildiği gibi. Yani insanı hayvanlardan ayıran şeydir düşünmek. Düşünmek kavramının içerisinde 'bilmek' ve tüm bilişsel eylemler var.
İlk çağdan beri bilişsel faliyetler devam etmekte. Bu bilişsel faliyetlerin toplamı bilimi ve felsefeyi oluşturmakta. Bilim ise birikimsel şekilde yani yeni bulunanlar eskilerin üzerine eklenecek şekilde devam etmekte. Bu da literatürün sürekli genişlemesi, çağımız itibarıyla da tamamına hakim olunmayacak seviyeye gelmesi demek.
Muhakkak ki insan bu dünyada bilmeli, öğrenmeli. Ama nasıl bir bilgi? Her çağın her bireyin gereksinimleri ve tarzı farklı. Bilgi de gereksinimlere, tarza ve çağa göre şekil değiştirmekte.
Çağlara Göre Bilgi ve Düşüncenin Değişimi
İlk çağda insanların önem verdiği kavramlar; hayatta kalabilmek, yaşamını devam ettirebilmek gibi hayvani tarafın daha ağır bastığı içgüdüsel şeylerdi. 'Su ne tarafta' 'ormanda avlanmanın yolları' gibi soruların cevapları her şeyden daha önemliydi. Düşünmek ve özellikle felsefe bu çağda istisna idi. Düşünenler de doğa felsefesi, varlık felsefesi gibi çok temel konular üzerine düşündüler.
Orta çağ ise dinsel konuların etkisi altında kalmıştır. Batı dünyasından din mevzuu skolastik düşünceye neden olurken, Doğu özellikle de İslam dünyasında din mevzuu tam bir kalkınma ve ilerlemeye neden olmuştur. Bu çağa damgasını vuran düşünürler İbn-i Sina, İbn-i Arabi, Farabi, İbn-i Rüşt gibi müslüman düşünürler olmuştur. Popüler konular ise felsefe, tıb, astronomi, matematik, mantık gibi temel pozitif ilimler ve dinsel bilimler olmuştur.
Yeni çağ ise tam bir bilgi çağı olmuştur. İlim ve fen patlama yapmış, dinsel konular geriye çekilip pozitif ilimlerin öne çıkmış, inanç yerine neden-sonuç teşvik edilmiş, ilim ve fende çok geniş buluşlar yapılmış ve tüm fenler birçok alt başlığa ve parçaya ayrılmıştır.
Orta Çağ ve Yeni Çağda Bilginin Karşılaştırılması
Orta çağda çok geniş olmayan pozitif bilimler tamamen öğrenebilecek seviyedeydi. Bundan dolayı tüm ilimlerden bir şeyler bilenler bu çağda alim sayılıyordu. Örneğin İbn-i Sina her ne kadar tıb ilmiyle özdeşleşmiş olsa da uğraştığı alanlar; geometri, mantık, fıkıh, sarf, nahiv, tıp ve doğabilim gibi geniş bir alana yayılmıştı.
Yeni çağda ise bilginin ön plana çıkması ve her geçen gün yeni şeylerin literatüre kazandırılması sonucu insanların her alanı yakından takip etmesi zorlaştı ve insanlar daha küçük alanları takip edebilir hale geldi. Ayrıca küçük alanlarda geniş bilgiye sahip kişi ihtiyacı ortaya çıktı.
Tüm bunlar ise yeni çağda 'uzmanlaşma' kavramını beraberinde getirdi.
Uzmanlaşma Genel Bilgi ve Genel Kültür
Her şeyden bir şeyler bilmek ve bir şeyden her şeyi bilmek. Siyah ile beyaz gibi arasında mesafeler olan iki kavram. Her alandan bir şeyler bilmeye genel kültür, bir alanda her şeyi bilmeye ise uzmanlaşma denir.
Çağımızın mutlak gereksinimidir uzmanlaşma. Genel kültür ise uzmanlaşma ile kaybedilendir. Çünkü insanlar bir konuyla alakalı derinlemesine bilgiye battıkça geneli gittikçe boşlamaya başlarlar ve sürekli beslenmediği sürece genel kültür körelir.
Örneğin Amerika'da yüksek tahsilli olup yaşadığı ülkenin başkentini bilmeyen insanlar vardır. Çünkü Amerika tam bir uzmanlaşma ülkesidir. Kişiden işinin, dolayısıyla uzmanlık dalının haricinde herhangi bir şey bilmesi beklenmez. Kişiler de kendi dalında en iyi olmaya bakar, geri kalan konularla ise kendi istek ve meraklarına göre ilgilenirler.
Amerika'yı görüp ülkemiz Türkiye'de de aynı muameleyi beklemeyin. Çünkü Türkiye'de herhangi bir dalda 'okumuş' kişi herhangi bir konuda fikir danışılabilecek insan olarak algılanır. Yani bizim ülkemizde insanların beklentisi, yüksek tahsil görmüş birinin her alanda bir fikri ve bir görüşü olması gerektiğidir. Bu da bizim ülkemizde genel kültürün ehemmiyetini arttırır. Mesela Amerika'daki bir doktorun işinden başka bir şey bilmeme lüksü olabilir ama benim görüşüm benim ülkemde yoktur. Aksi takdirde insanların gözündeki değerinizde düşüş yaşanabilir. Tabi sonunda bizim de geleceğimiz yer Amerika'nın bugünkü hali. Bizim ülkemizde de yavaş yavaş 'işini bilsin yeter' görüşüne geliniyor. İnsanlar uzmanların işini ne kadar iyi bildiğine bakıyor. Ama biraz daha zamanımız var.
Uzmanlaşma-Genel Kültür Spektrumunda Olunması Gereken Yer
Uzmanlaşma kişinin mesleğini belirlerken, genel kültür ise kişinin dünyaya bakışını ve o kişinin vizyonunu belirler. Uzmanlaşma, çağın gereksinimlerine göre insanın günlük yaşamdaki yerini belirlerken, genel kültür ise kişinin ufkunu alabildiğine açmaktadır. Bu ikisi de birbirinden kıymetli şeylerdir gözümde.
Peki bu ikisi arasındaki denge nasıl tesis edilebilir?
İnsan, yaşadığımız çağda kendine sağlam bir yer edinebilmek için muhakkak uzmanlaşmalıdır. Uzmanlaşırken de genel bilgiden uzak kalmamalıdır. Genel bilgi dediğim meslek içi genel bilgi ve yaklaşımdır. Mesela dahiliye alanında uzmanlaşan bir hekim genel tıp bilgisinden, dahiliyenin üzerine yan dal olarak herhangi bölüm yapan bir hekim dahiliye ve tıp bilgi ve yaklaşımından uzak kalmamalıdır. Tabi ki kendi uzmanlık veya yan dalı konusunda da kendisini mükemmel yetiştirmeli ve alanının en iyisi olmaya çalışmalıdır.
Bunların haricinde bir de genel kültür vardır. İnsanın hayata bakış açısını geliştirebilmesi için genel kültür çok önemlidir. Genel kültür okunan kitaplarla, gezilen yerlerle, katılınan kültürel aktivitelerle alakalıdır. Özellikle toplumumuzda okumuş yani yüksek tahsilli kişilerden genel bir hayat görüşü, bazı konularla alakalı fikir sahibi olmaları beklenir. Bu açıdan çok da elzem olmasa da her konuda bir şeyler bilmek, en azından her konuyla alakalı fikir sahibi olmak önemlidir.
Tabi bazıları için genel kültür zorunluluk değil bir önceliktir. Çünkü mevcut çağ, içinde bir sürü uzmanı barındırırken genel bilgisi iyi olan, konulara genel yaklaşımı olan insan bakımında fakirlik çekmektedir. Bu açıdan da genel kültürü olan, genel yaklaşımı olan insanlar ön plana çıkmaktadır.
Sonuç
K işinin uzmanlaştığı bir primer dalı olmalı, bunun yanında da hem mesleki hem genel olarak yaklaşım kaybedilmemeli, sosyal planda insan kendini tek bir alana hapsetmemeli ve genel kültürden uzak kalmamalıdır.
Uzmanlaşmanın ehemmiyetini kimse yadsıyamaz. Bunun yanında da genel kültürü zayıf bir insanın dünyevi ve düşünsel meselelerden ne kadar uzak olduğu da yadsınamaz. O zaman 'genel bakış açısını kaybetmeden uzmanlaşmak' ve 'genel kültürden kopmadan uzmanlaşmak' ana amacımız olmalıdır.
İlk çağdan beri bilişsel faliyetler devam etmekte. Bu bilişsel faliyetlerin toplamı bilimi ve felsefeyi oluşturmakta. Bilim ise birikimsel şekilde yani yeni bulunanlar eskilerin üzerine eklenecek şekilde devam etmekte. Bu da literatürün sürekli genişlemesi, çağımız itibarıyla da tamamına hakim olunmayacak seviyeye gelmesi demek.
Muhakkak ki insan bu dünyada bilmeli, öğrenmeli. Ama nasıl bir bilgi? Her çağın her bireyin gereksinimleri ve tarzı farklı. Bilgi de gereksinimlere, tarza ve çağa göre şekil değiştirmekte.
Çağlara Göre Bilgi ve Düşüncenin Değişimi
İlk çağda insanların önem verdiği kavramlar; hayatta kalabilmek, yaşamını devam ettirebilmek gibi hayvani tarafın daha ağır bastığı içgüdüsel şeylerdi. 'Su ne tarafta' 'ormanda avlanmanın yolları' gibi soruların cevapları her şeyden daha önemliydi. Düşünmek ve özellikle felsefe bu çağda istisna idi. Düşünenler de doğa felsefesi, varlık felsefesi gibi çok temel konular üzerine düşündüler.
Orta çağ ise dinsel konuların etkisi altında kalmıştır. Batı dünyasından din mevzuu skolastik düşünceye neden olurken, Doğu özellikle de İslam dünyasında din mevzuu tam bir kalkınma ve ilerlemeye neden olmuştur. Bu çağa damgasını vuran düşünürler İbn-i Sina, İbn-i Arabi, Farabi, İbn-i Rüşt gibi müslüman düşünürler olmuştur. Popüler konular ise felsefe, tıb, astronomi, matematik, mantık gibi temel pozitif ilimler ve dinsel bilimler olmuştur.
Yeni çağ ise tam bir bilgi çağı olmuştur. İlim ve fen patlama yapmış, dinsel konular geriye çekilip pozitif ilimlerin öne çıkmış, inanç yerine neden-sonuç teşvik edilmiş, ilim ve fende çok geniş buluşlar yapılmış ve tüm fenler birçok alt başlığa ve parçaya ayrılmıştır.
Orta Çağ ve Yeni Çağda Bilginin Karşılaştırılması
Orta çağda çok geniş olmayan pozitif bilimler tamamen öğrenebilecek seviyedeydi. Bundan dolayı tüm ilimlerden bir şeyler bilenler bu çağda alim sayılıyordu. Örneğin İbn-i Sina her ne kadar tıb ilmiyle özdeşleşmiş olsa da uğraştığı alanlar; geometri, mantık, fıkıh, sarf, nahiv, tıp ve doğabilim gibi geniş bir alana yayılmıştı.
Yeni çağda ise bilginin ön plana çıkması ve her geçen gün yeni şeylerin literatüre kazandırılması sonucu insanların her alanı yakından takip etmesi zorlaştı ve insanlar daha küçük alanları takip edebilir hale geldi. Ayrıca küçük alanlarda geniş bilgiye sahip kişi ihtiyacı ortaya çıktı.
Tüm bunlar ise yeni çağda 'uzmanlaşma' kavramını beraberinde getirdi.
Uzmanlaşma Genel Bilgi ve Genel Kültür
Her şeyden bir şeyler bilmek ve bir şeyden her şeyi bilmek. Siyah ile beyaz gibi arasında mesafeler olan iki kavram. Her alandan bir şeyler bilmeye genel kültür, bir alanda her şeyi bilmeye ise uzmanlaşma denir.
Çağımızın mutlak gereksinimidir uzmanlaşma. Genel kültür ise uzmanlaşma ile kaybedilendir. Çünkü insanlar bir konuyla alakalı derinlemesine bilgiye battıkça geneli gittikçe boşlamaya başlarlar ve sürekli beslenmediği sürece genel kültür körelir.
Örneğin Amerika'da yüksek tahsilli olup yaşadığı ülkenin başkentini bilmeyen insanlar vardır. Çünkü Amerika tam bir uzmanlaşma ülkesidir. Kişiden işinin, dolayısıyla uzmanlık dalının haricinde herhangi bir şey bilmesi beklenmez. Kişiler de kendi dalında en iyi olmaya bakar, geri kalan konularla ise kendi istek ve meraklarına göre ilgilenirler.
Amerika'yı görüp ülkemiz Türkiye'de de aynı muameleyi beklemeyin. Çünkü Türkiye'de herhangi bir dalda 'okumuş' kişi herhangi bir konuda fikir danışılabilecek insan olarak algılanır. Yani bizim ülkemizde insanların beklentisi, yüksek tahsil görmüş birinin her alanda bir fikri ve bir görüşü olması gerektiğidir. Bu da bizim ülkemizde genel kültürün ehemmiyetini arttırır. Mesela Amerika'daki bir doktorun işinden başka bir şey bilmeme lüksü olabilir ama benim görüşüm benim ülkemde yoktur. Aksi takdirde insanların gözündeki değerinizde düşüş yaşanabilir. Tabi sonunda bizim de geleceğimiz yer Amerika'nın bugünkü hali. Bizim ülkemizde de yavaş yavaş 'işini bilsin yeter' görüşüne geliniyor. İnsanlar uzmanların işini ne kadar iyi bildiğine bakıyor. Ama biraz daha zamanımız var.
Uzmanlaşma-Genel Kültür Spektrumunda Olunması Gereken Yer
Uzmanlaşma kişinin mesleğini belirlerken, genel kültür ise kişinin dünyaya bakışını ve o kişinin vizyonunu belirler. Uzmanlaşma, çağın gereksinimlerine göre insanın günlük yaşamdaki yerini belirlerken, genel kültür ise kişinin ufkunu alabildiğine açmaktadır. Bu ikisi de birbirinden kıymetli şeylerdir gözümde.
Peki bu ikisi arasındaki denge nasıl tesis edilebilir?
İnsan, yaşadığımız çağda kendine sağlam bir yer edinebilmek için muhakkak uzmanlaşmalıdır. Uzmanlaşırken de genel bilgiden uzak kalmamalıdır. Genel bilgi dediğim meslek içi genel bilgi ve yaklaşımdır. Mesela dahiliye alanında uzmanlaşan bir hekim genel tıp bilgisinden, dahiliyenin üzerine yan dal olarak herhangi bölüm yapan bir hekim dahiliye ve tıp bilgi ve yaklaşımından uzak kalmamalıdır. Tabi ki kendi uzmanlık veya yan dalı konusunda da kendisini mükemmel yetiştirmeli ve alanının en iyisi olmaya çalışmalıdır.
Bunların haricinde bir de genel kültür vardır. İnsanın hayata bakış açısını geliştirebilmesi için genel kültür çok önemlidir. Genel kültür okunan kitaplarla, gezilen yerlerle, katılınan kültürel aktivitelerle alakalıdır. Özellikle toplumumuzda okumuş yani yüksek tahsilli kişilerden genel bir hayat görüşü, bazı konularla alakalı fikir sahibi olmaları beklenir. Bu açıdan çok da elzem olmasa da her konuda bir şeyler bilmek, en azından her konuyla alakalı fikir sahibi olmak önemlidir.
Tabi bazıları için genel kültür zorunluluk değil bir önceliktir. Çünkü mevcut çağ, içinde bir sürü uzmanı barındırırken genel bilgisi iyi olan, konulara genel yaklaşımı olan insan bakımında fakirlik çekmektedir. Bu açıdan da genel kültürü olan, genel yaklaşımı olan insanlar ön plana çıkmaktadır.
Sonuç
K işinin uzmanlaştığı bir primer dalı olmalı, bunun yanında da hem mesleki hem genel olarak yaklaşım kaybedilmemeli, sosyal planda insan kendini tek bir alana hapsetmemeli ve genel kültürden uzak kalmamalıdır.
Uzmanlaşmanın ehemmiyetini kimse yadsıyamaz. Bunun yanında da genel kültürü zayıf bir insanın dünyevi ve düşünsel meselelerden ne kadar uzak olduğu da yadsınamaz. O zaman 'genel bakış açısını kaybetmeden uzmanlaşmak' ve 'genel kültürden kopmadan uzmanlaşmak' ana amacımız olmalıdır.
İbn-i Sina (Avicenna) ve Mustafa Kemal (Atatürk)
"Huzurunda bulunmak mutluluğunu tattığım günlerden birisindeydi (15 Mayıs 1932). Zihinleri açık tutmak için uyguladığı usulle ani bir soru ortaya attı:
- Bizde çağının zirvesine erişmiş ilim adamı var mı?
- Var efendim, dedim.
- Kim?- İbn-i Sina.
- Hangi branşta ?- Tıp'ta.
- Hangi eseriyle ?
- El Kanun Fi't-Tıbb adlı büyük eseriyle.
Baktım... Yüzünde bir memnunluk ifadesi belirdi, sordu:
- Kitabının adını "Tıp İlmi" veya "Tıp Fenni" demeyip Tıp Kanunu demesini nasıl izah edersin ?
Doğrusu bu soruya hiç hazır değildim.
- Ancak bir tahmin ileri sürebilirim, dedim.
- Nasıl bir tahmin ?
- Kitabına ancak kesinlikle doğruluğuna emin olduğu sonuçları aldığını söylemiş olabilir.
- Hayır, dedi. O zaman herkesin kitabına kanun demesi gerekirdi.
Bir durgunluk oldu. Birkaç dakika sonra beni hayran etmiş olan şu açıklamayı yaptı:
- Kanun ne türlü ilimlerde bahis konusu olur ?
- Pozitif ilimlerde.
- Bu doğru, yalnız İbn-i Sina'dan önce tıbba "Müspet İlim" diyen olmuş mudur ? Tıp bilginlerine ne ad verilirdi ?
- "Tecrubi Tıp İlmi" mevcut olmadığı dönemlerde "Sezişler" "Görgü Ürünleri" biraz da "Mantık Kontrolü" bahis konusu idi.
- Şu halde İbn-i Sina'dan önce tıbbı, pozitif ilimlerden sayan kimse, mesela Yunan ve Romalılarda görülmediğine göre tıbbı pozitif ilim olarak benimseyen ilk gözlemci ve düşünür İbn-i Sina olmuyor mu ?
- Paşam son derece kıymetli bir gerçeği ve ölçüsünü ortaya koydunuz."
İbn-i Sina 980-1037 yılları arasında yaşamış ünlü bir alim, Mustafa Kemal ise 1881-1938 arasında yaşamış ünlü bir siyaset ve fikir adamı. İkisi de paralel tarihlerde yaşamışlar ve aynı yaşta ölmüşler.
İbn-i Sina ilmiyle Avrupa'da Avicenna olarak ün salmış. Hatta Hipokrat ve Galen ile beraber resmedildiği bir tabloda diğerlerinden daha üstün bir yere oturtulmuş. Mustafa Kemal ise yaptıklarıyla bir kavmin atası manasında Atatürk ismine layık görülmüş.
İşte Mustafa Kemal Atatürk böyle yüksek bir dimağ. Ve yıllar geçtikçe de anlaşılmaya ve değeri artmaya devam ediyor.
4 Kasım 2011 Cuma
Beyin Tehciri
Yerinde yanlış kullanılan beyin göçü kavramının yerine kullanılması gereken kavram.
Çünkü Türkiye'de beyinler kendiliğinden göç etmiyor, planlı bir göçe tabi tutuluyor, yani ülkede barındırılmıyor. Bunun sebebi de mevcut bilim kurumlarından devlet erkanına kadar geniş bir yelpazede birçok yetersiz, kabiliyetsiz, basiretsiz insan bulunması. Yeterli, kabiliyetli, dirayetli insanların yanında bu özellikleri sırıtacak, belli olacak diye bu insanlara müsamaha gösterilmiyor.
Bunun son örneği ise yabancı doktor mevzuu. Yurtdışında çok iyi yerlerde eğitimini tamamlamış ve ülkesine dönmek isteyen yerli doktorun önüne birçok bürokratik engel koyan devlet, eğitim düzeyi ve kalitesi bilinmeyen yabancı doktorların önünü açıyor. Johns Hopkins, Harvard gibi Amerika'nın best hospital listesinde bulunan üniversitelerde eğitimini tamamlayıp dönmek isteyen nice yerli doktorumuz var ama ülkedeki bu anlayış yüzünden geri dönmüyorlar, dönemiyorlar. O zaman şu soruları kendimize sormamız lazım: Doktor ihtiyacını kendi yerli doktorumuzla kapatmak daha mantıklı değil mi? Niye iyi yerlerde eğitim almış insanların önüne denklik, vb birçok engel çıkarılıyor ama ne olduğu belirsiz doktorlarda hiç şart aranmıyor? O zaman bu yapılan kaliteyi artırmakla alakası olmayan sırf piyasayı kırmak, insanları birbirine düşürmek için yapılan bir hareket değil midir?
Yanlış anlaşılmasın, insanların gözünde yerli doktorlar para derdine düştü imajı oluşabilir. Şöyle bir şey var ki; yabancı doktorların gelmesi sadece yerli doktorların değerini arttırır. Çünkü bizim halkımızın dilinden sadece bizim doktorumuz anlar. Başkası zor. Mesela normalde Türkiye'de çalışan ama haftanın birkaç günü Almanya'da poliklinik yapmaya giden doktorlarımızı örnek verebilirim. Çünkü vatandaşımız nerede olursa olsun kendi doktorunu arıyor. Örneğin yurtdışına gitmiş dönmüş arkadaşlar doktorlarımızın değerini çok daha iyi anlıyor. Çünkü yurtdışında acil olmayan bir reçeteyi acile yazdırmazsınız, hatta muayene dahi olamazsınız. Düşük yapmış kadına "sen zaten düşük yapmışsın evine geri dön" diyerek acilden içeri dahi almıyorlar orada. Türkiye'de ise, ilaç kısmını bilmem ama, en azından muayene edilir ve acil bir şey olup olmadığı kontrol edilir. Heyhat kendi doktorunuzun kıymetini bilmeniz için dışarı çıkmanız ya da dışarının içeriye gelmesi gerekecek.
Son olarak; Devrim Arabaları filminde de dendiği gibi; "Türkiye'de hiçbir başarı cezasız kalmaz." Biz de cezamıza razıyız.
Çünkü Türkiye'de beyinler kendiliğinden göç etmiyor, planlı bir göçe tabi tutuluyor, yani ülkede barındırılmıyor. Bunun sebebi de mevcut bilim kurumlarından devlet erkanına kadar geniş bir yelpazede birçok yetersiz, kabiliyetsiz, basiretsiz insan bulunması. Yeterli, kabiliyetli, dirayetli insanların yanında bu özellikleri sırıtacak, belli olacak diye bu insanlara müsamaha gösterilmiyor.
Bunun son örneği ise yabancı doktor mevzuu. Yurtdışında çok iyi yerlerde eğitimini tamamlamış ve ülkesine dönmek isteyen yerli doktorun önüne birçok bürokratik engel koyan devlet, eğitim düzeyi ve kalitesi bilinmeyen yabancı doktorların önünü açıyor. Johns Hopkins, Harvard gibi Amerika'nın best hospital listesinde bulunan üniversitelerde eğitimini tamamlayıp dönmek isteyen nice yerli doktorumuz var ama ülkedeki bu anlayış yüzünden geri dönmüyorlar, dönemiyorlar. O zaman şu soruları kendimize sormamız lazım: Doktor ihtiyacını kendi yerli doktorumuzla kapatmak daha mantıklı değil mi? Niye iyi yerlerde eğitim almış insanların önüne denklik, vb birçok engel çıkarılıyor ama ne olduğu belirsiz doktorlarda hiç şart aranmıyor? O zaman bu yapılan kaliteyi artırmakla alakası olmayan sırf piyasayı kırmak, insanları birbirine düşürmek için yapılan bir hareket değil midir?
Yanlış anlaşılmasın, insanların gözünde yerli doktorlar para derdine düştü imajı oluşabilir. Şöyle bir şey var ki; yabancı doktorların gelmesi sadece yerli doktorların değerini arttırır. Çünkü bizim halkımızın dilinden sadece bizim doktorumuz anlar. Başkası zor. Mesela normalde Türkiye'de çalışan ama haftanın birkaç günü Almanya'da poliklinik yapmaya giden doktorlarımızı örnek verebilirim. Çünkü vatandaşımız nerede olursa olsun kendi doktorunu arıyor. Örneğin yurtdışına gitmiş dönmüş arkadaşlar doktorlarımızın değerini çok daha iyi anlıyor. Çünkü yurtdışında acil olmayan bir reçeteyi acile yazdırmazsınız, hatta muayene dahi olamazsınız. Düşük yapmış kadına "sen zaten düşük yapmışsın evine geri dön" diyerek acilden içeri dahi almıyorlar orada. Türkiye'de ise, ilaç kısmını bilmem ama, en azından muayene edilir ve acil bir şey olup olmadığı kontrol edilir. Heyhat kendi doktorunuzun kıymetini bilmeniz için dışarı çıkmanız ya da dışarının içeriye gelmesi gerekecek.
Son olarak; Devrim Arabaları filminde de dendiği gibi; "Türkiye'de hiçbir başarı cezasız kalmaz." Biz de cezamıza razıyız.
30 Ekim 2011 Pazar
1932'den 2012'ye İstanbul Üniversitesi
İstanbul Darülfünunu hakkında rapor, 1933 üniversite reformuna temel olan, 1932 yılında Prof. Malche'ye bizzat Atatürk tarafından hazırlatılan rapordur.
Raporda tüm yönleriyle İstanbul Darülfünunu ele alınmıştır. Tabii ki en ayrıntılı incelenen ve en çok ehemmiyet verilen konu kurum hocalarının yeterliliğidir. Çalışmalar sırasında kurum hocalarına çeşitli soruların bulunduğu birer form verilmiş ve doldurmaları istenmiştir. Formda bilinen yabancı diller, şimdiye kadar alanıyla alakalı kitap yazıp yazmadığı, yabancı dilde yayını olup olmadığı, tüm yayın sayısı gibi sorular vardır. Doldurulan formdaki her maddeye puan verilir ve hocalar değerlendirilir. Tüm öğrencilerle görüşülür. Hademelere dahi fikirleri sorulur. Sonuçta ortaya 95 sayfalık bir rapor çıkar.
En çok dikkatimi çeken ve beni üzen ise 80 sene önce bu zamanlar Türkiye'ye gelen Prof. Malche'nin hazırladığı rapordaki hususların bugün bile değişmemesi. İşte rapordan bazı maddeler;
- Talebeler henüz harp nesli olup, kötü bir orta tahsilin etkilerinde bulunmaktadırlar. Talebe seviyesi okudukları vilayetin veya lisenin mahiyetine göre çok değişmektedir.
- Türkçe yayın yeteri kadar yoktur. Yabancı yayınları okuyup anlayacak öğrenci sayısı çok azdır.
- Darülfünun profesörlerinin umumiyet itibariyle az para aldıkları doğrudur. Maaşlarıyla orta tedrisattaki maaşlar arasındaki fark pek azdır.
- Eğitimle alakalı kötü bir şahsiyetçilik mevcuttur. Şuurlu bir yön veriş yoktur. Bazen bir profesör veya profesör grubu kendi fikirlerinin hakimiyeti temin etmektedir.
- İmtihanlar çok sıkı olmalı ve hafzadan (ezberden) ziyade talebenin malumatını tatbik sahasını bulabileceği ameli (pratik) meseleleri ait bulunmalıdır.
- Bir dersin bir seneden öbür seneye hiç değişmediğini veya değişmemiş denecek kadar az değiştiğini gördüm. Bunun değiştirilmesi gerekir.
- Verilen dersler bir fennin ansiklopedik bir tarzda özetini teşkil eylemektedir.
- Derslere ait kitaplar bulunmadığı cihetle profesörlerin kitap yazması için telif ve neşre (yayına) davet olunmalıdır.
- Talebenin ellerinde dere esnasında aldıkları notlardan başka bir şey yoktur. Talebenin büyük kısmı taşradan gelmekte ve lisan durumları zayıftır.
- İstanbul Darülfünunu'nun en büyük zaafına parmağımızla dokunuyoruz. Bilhassa kliniksiz ve laboratuvarsız fakültelerdeki, şahsi mülâhazalara (yorumlara) ve araştırmalara yeteri kadar sevk ve tahrik edilmiş bulunmuyorlar.
- Kütüphane saat dörtte kapanmakta ve dışarıya kitap vermemektedir. Çok büyük bir salonda bulunan tıp kütüphanesi şayanı hayret bir fakr (fakirlik) içindedir.
- Talebeler, bu büyük şehre geleli kendilerini yalnız ve pek fakir bir halde ve adeta kaybolmuş gibi bir vaziyette hissettiklerini söylediler. Darülfünunların görevi bir görev eğitiminden ibaret değildir. Bir vazife-i terbiyeviyeleri (eğitim görevleri) de vardır.
- Talebeler, mühim bir ecnebi lisanı zahmetsiz derecede okuyup anlayacak kadar bir şekilde bilmeleri gerekir.
- Birinci sene lisan öğretilmelidir.
- Teorik ve sözel dersler azaltılmalı, talebeye dersin detayı için kitaplara başvurması söylenmelidir. Talebeler kendi kendine soru soran, karşılaşacakları sorunları tartışan bir hale getirilmelidir.
- Fikri ve ilmi teşekkülle hayat arasında sıkı ilişki olmalıdır. Gerçeğe uygun olmayan, soyut ve teorik derslerle mücadele edilmelidir.
- Tahsilleri müddetince pek az doğum vakasında bulunacakları yerde (bir profesör doktorasından önce tek bir doğumda bulunmadığını söyledi), talebeler bu vakalardan 100 tane, 150 tane görmelidirler.
- Darülfünun'da ödüllendirme olmalı, talebeye ödül verilmelidir.
- Talebenin hayatı düzenlenmeli, her sene başında talebe, emine (yani fakülte dekanına) takdim edilmelidir.
20 Ekim 2011 Perşembe
Kitaba Çıkmak
Kimisinin zevki, hayatın hayhuyundan kurtulma şekli balığa çıkmaktır. Balık sırasında tüm sıkıntılarını unutur. Kimisinin zevki de kitap okumaktır.
Kitap aşıklarının bazısı kitap almayı bir ritüel haline getirir. Onlar için kitapçıya doğru gidiş, balık tutmak için doğa harikası bir göle hareket etmekten farksızdır. Tiril tiril giyinilir, ekipman tamamlanır ve hedefe doğru sapmadan hareket edilir. Çünkü onları, geçerken uğrayan diğerlerinden ayıran budur.
Kişi beklemeden atar oltasını kitapçının asil ve heybetli kitaplıklarına. Bir manada aktif bir bekleyiştir bu. Rafların arasından bir kitabın oltaya takılmasını bekler avcı. O olta kişinin merakıdır. Arada bir gövdede kıpırdanmalar olur ve en sonunda bir av oltaya düşer. Şimdi başlayan ise cedelleşmedir. Kitabın ele alınıp incelendiği, alınıp alınmayacağına karar verilecek olan an cedelleşme anıdır. Balık ile kitap arasındaki fark; balığın can derdine düşüp kaçmaya çalışması, kitabın ise tüm cazibesini devreye sokmasıdır. Asıl cedelleşme kişinin içinde ego ile süperego arasındadır.
Tüm cedelleşmelerin ve seçilim sürecinin sonunda ilim avcısı, okunmaya değer gördüğü muhtemel avıyla evine döner. Artık avın bünyeye kazandırılmasının vakti gelmiştir. İlk akşamdan da sofrayı süsleyebilir ya da daha sonra tüketilmek üzere bozulmaması için evdeki raflardan birine konur, belli olmaz. Kitap ele alınıp okunmaya başlandığında ise afiyetle dimağa indirilir. Balık nasıl vücudumuza bir yapıtaşı olarak katılıyorsa, kitap da bizi biz yapan beynimizde bir yapıtaşı olarak yerini alır ve asıl vazifesini görür.
Sonuçta herkesin kendine göre bir zevki var. Kimi balık tutmaktan hoşlanır, vaktinin çoğunu bu işe ayırır, balık tutarak rahatlar. Bazı insanlar da kitap okumaktan hoşlanır. Balık tutan kişi ne kadar sabırlıdır değil mi? Akşama küfesi boş eve dönme ihtimalini bilmesine rağmen hiç heyecanını kaybetmez. İşte kitap okuyan kişi de bu hislerle hareket edebilmelidir. Ancak bu tarzda düşünen insanlar ki kitap okumanın sırrına erenlerdir. Yoksa bu nice okumaktır.
15 Ekim 2011 Cumartesi
Synthesis
"Bir ayağım merkezde diğeri de pergel gibi yetmiş iki âlemde." Mevlana
Her şey dünyevi ve uhrevi olarak ikiye ayrılabilir. İslam dininde hiçbir zaman ruhbanlık sınıfı olmamıştır. Herkes dünyadan nasibini almaya çağrılır. Zira dünyanın da bizim üzerimizde bir hakkı vardır. Müslüman, iki kanatlı bir kuşa benzetilir. Bir kanadı dünyevi, diğer kanadı uhrevidir. İki kanadı olmayan kuş uçamaz. Bundan dolayı Mevlana, semahıyla kanatlanırken, bir ayağını dine sabitlemekte, diğer ayağıyla dünyayı ve yetmiş iki âlemi dolaşmaktadır. Belki de budur, bugünün insanının bir seneye Mavlana senesi demesinin nedeni. İnsanlığın bunu anlaması yüzlerce sene sürer.
Beyin, sağ ve sol yarım küre olmak üzere iki yarım küreden oluşur. Sağ beyin duygusal zekadan, sol beyin ise rasyonel yani matematiksel zekadan sorumludur. Ayrım bu kadar keskindir. Bizi biz yapan ise bunlardan birisi değildir. Corpus callosum denilen yapı, sağ ile sol beynin koordineli çalışmasını sağlar. İşte bizi biz yapan da budur; birisi duygusallığı, öteki rasyonelliği simgeleyen iki yarım kürenin sentezi, koordinasyonu.
Dünya milletleri doğu ve batı toplumları olarak ikiye ayrılabilir. Batı toplumları mantığı, akılcılığı, nedenselliği, rasyonelliği temsil ederken; doğu toplumları hissi, inancı, teslimiyeti, duyguyu temsil eder. Bir yarım küresi olmayan bir yer dünya olmayacaktır. Ondan dolayı bu iki ekol de dünyanın rengidir.
Bu iki ekol, ancak bir fertte, bir halkta, bir medeniyette, bir kültürde birleşebilir. Öyle bir medeniyet, öyle bir halk ki aklını yitirmemiş, hissi melekelerini kaybetmemiş. Semaha başladı mı bir ayağı sabitken, diğer ayağı ile dünyayı gezebilen fertlerde, bu fertlerin kültüründe, bu kültürün coğrafyasında.
Daha önce bu iki ekolü bir araya getirmiş olan Helen topraklarının üzerinde bulunan, gerek coğrafi gerek kültürel olarak iki kıtayı iki ekolü bir araya getiren, hem Asya'yı hem Avrupa'yı ihtiva eden bir şehirdir İstanbul. Dünyalı olunmaya en çok yaklaşılan şehir. İstanbul... Asya'nın elini Avrupa'ya uzatan, Avrupa'yı Asya'ya yakınlaştıran şehir. Haç ile hilalin, cami ile kilisenin aynı kareye girdiği şehir. Ferdinin, halkının, medeniyetinin, kültürünün bir başka olduğu, bir başka olması gerektiği şehir. Üzerinden en çok sanat icraa edilen şehir. Dünyanın sentez olduğu, kimilerine göre dünyanın başkenti. Belki de bir manada dünyanın corpus callosum'u.
İnsanı, ferdi ve halkı, medeniyeti, kültürü, coğrafyası dünyanın başından beri gelinebilmiş en yüksek anlayış ve kavrayış seviyesinde. Kimisi toprağın altını, kimisi toprağın üstünü bekliyor. En nihayetinde hepsi dünyayı bekliyor.
8 Ekim 2011 Cumartesi
Rüya, Korku ve Fantezi
Beyinle ve algıyla alakalı olmalarından başka ortak yanları yokmuş gibi görünen, oysa ki binlerce yıldan beri kardeş olan üç kavram. Kökleri Eski Yunan mitolojisine dayanıyor.
Morpheus, Yunan mitolojisinde düşler tanrısıdır. Babası uyku tanrısı Hypnos ve annesi gece tanrıçası Nyx'tir. İnsanların rüyalarına girebilme onlara rüyalarında görünebilme yetkisine sahiptir. Ovidius, Metamorfozlar'ında şöyle bahseder; Morpheus rüyalardaki insan unsuruna odaklanmıştır, buna karşın kardeşleri Phobetor hayvan unsurundan ve Phantasos da cansız objelerden sorumludur. Morpheus özellikle kralların ve kahramanların rüyalarından sorumludur. Morpheus' un kardeşi Phobetor kabus, Phantasos ise fantastik rüyalar gördürür.
Morfin eski adıyla 'morphium', adını Morpheus'tan ve onun rüya görmeye sebep olan gücünden alır. Korku diye bilinen fobi, adını kabus görmeye neden olan tanrı Phobetor'dan alır, fantezi kavramı da yine Morpheus'un kardeşi olan Phantasos'dan gelir. Birbirleriyle çok ortak noktaları olmasa da sonuçta kardeş üç kavramdır rüya, korku ve fantezi.
Eskimeyen Dostlar
Uzun senelerin ardından artık ayrılık vakti. Her güzel şey gibi dostların kıymeti de ayrılırken anlaşılıyor.
Farkediyorum da öyle adamlar tanımışım ki dünyayı dolaşsam böyle kişileri zor bulurum gibi geliyor. Her gün ölen ve ölmeye devam eden nöronların aksine, bu adamların yanındayken nöron ölümü duruyor, hatta nöron sayısında artma oluyor sanki. Beyin fırtınasının, paylaşılan entelektüel bilginin derecesi o kadar fazla. İşte bu dostların yanında ömrünüze ömür ekleniyor. Tayy-ı mekan olmasa da bast-ı zaman oluyor ve az zamana çok işler sığıyor. Özgürlüğün sınırlarını zorladığımız belki de tek yer olan hayallerimizin imarında büyük bayındırlık ve iskan meydana geliyor.
O kadar şey gördüğümüz dünyada meğer ki en gerekli şey halden anlayan, hale karşılık verebilen bir dost imiş. Davul dengi dengine çalar derler. Dengi dengine çalan davullar, birisi tınılayınca diğerleriyle rezone olan diapozonlar gibidir halden anlayan dostlar. Normal şartlarda gözden ırak olan gönülden de ırak olur. Evet, rezone olamamış dostlukların sonu budur. Oysa rezone olabilmişler, araya kıtalar dahi girse, hatta boyutlar dahi değişse devam edecektir.
Üzülmeyin dostlar, rezone olabilmişsek her nerede olursak olalım beraberiz demektir. Dünyada her birimizin varlığı diğerine dayanak noktasıdır. Gönülde yakın olana, aynelyakin şart olmasa gerek.
16 Eylül 2011 Cuma
Cemil Topuzlu ve İstanbul Şehremini (Belediye Başkanı) Oluşu
![]() |
| Op. Dr. Cemil Topuzlu |
Şehremini oluşunun hikayesi ise hayli ilginçtir.
Tarihler 1912'yi göstermektedir. Şehre bir emin arayan Gazi Ahmet Muhtar Paşa, şöhreti kendisine kadar ulaşan Cemil Topuzlu’nun köşkünü görmek için bir keresinde yolunu düşürür ve Çiftehavuzlar'daki köşkün önünden geçer. Köşk pırıl pırıldır ve bahçesi de en az köşk kadar görkemlidir. Gördüğü güzellik karşısında mest olur ve "Kendi evini böyle doğru dürüst yapan adam kenti de yapar. Çağırın onu İstanbul Şehremini yapalım" der. Çağırırlar ve Cemil Topuzlu ısrarlar karşısında İstanbul Şehreminliğini kabul eder.
![]() |
| Şehremini Op. Dr. Cemil Topuzlu veya İparlar Köşkü |
Zamanın Sadrazamı Gazı Ahmet Muhtar Paşa, evine bakarak tüm İstanbul'u emanet etmiştir kendisine. Gelgelelim Cemil Topuzlu'nun Şehreminiliği vazifesini nasıl eda ettiğine.
Cemil Topuzlu çalışmalarına başlar. Bükreş, Berlin, Viyana ve Paris’i ziyaret eder ve Lyon Belediyesi Başmühendisi Auric’i İstanbul'a getirir. Auric, bütün kent için bir planlama raporu hazırlar. Cemil Paşa Gülhane, Fatih, Sultanahmet, Üsküdar’daki Doğancılar parklarını yapar. Tramvay yollarını genişletir ve tramvay elektrikli hale getirilir. Kaynaklara göre İstanbul kent planlamasında en büyük atılım Cemil Topuzlu zamanında gerçekleşir.
I. Dünya Savaşı yılları ve sonrası zorlu geçecektir kendisi için.
I. Dünya Savaşı'nın patlak verdiği 1914 senesinde çocukları bulaşıcı bir hastalığa yakalanınca hepsini alıp İsviçre'nin Cenevre kentine gider. 2 yıl bu ülkede kalır. Çocuklar iyileşince İstanbul'a geri döner fakat fazla kalamaz; Fransız hükümetinin sulh teklifini Sadrazam Talat Paşa'ya iletmesi Enver Paşa'nın tepkisiyle karşılanır. Köşkü gözlem altına alınınca 1917'de ailesiyle birlikte bir kez daha İsviçre'ye gider. Topuzlu Ailesi, Cenevre'de iki yıl daha kalır. İstanbul Belediye Başkanlığı teklifiyle tekrar yurda döner ve 1919 Mayıs'ında tekrar Belediye Başkanlığı koltuğuna oturur. Ertesi yıl görevinden ayrıldıktan sonra bir süre Damat Ferid Paşa kabinesinde Nafia Nazırlığı (günümüz Bayındırlık ve İskan Bakanlığı) yapar ancak Sadrazam Damat Ferit Paşa'yla geçinemeyip istifa eder. İstifasına kızan Damad Ferit'in kendisini Divan-ı Harbe vereceğini öğrenince yine yurtdışına, Fransa Nice'e gitmek zorunda kalır. 1924'te Türkiye'ye döndükten sonra resmi görev almaz ve yalnız mesleğiyle ilgili çalışmalar yapar.
Eserleri:
- Seririyat-ı Cerrahiye (1895)
- Sutures de plaies arterielles (1897); Atardamar Yaralarında Dikiş
- Memoires et observations medicales (1905); Tıpta İncelemel ve Gözlemler
- 32 Sene Evvelki, Bugünkü, Yarınki İstanbul (1944)
- 80 Yıllık Hatıralarım (1951)
15 Eylül 2011 Perşembe
Pastanelik Olmak
Günlerden bir gündü. Başım dönmeye başladı.
Soğuk soğuk terliyordum, titriyordum.
O sırada gözüme Bolulu Hasan Usta ilişti.
Kendimi kapıdan zor içeri attım.
Hasan abi şikayetlerimi dinledi.
"Şekerin düşmüş olum senin" dedi.
O an talimatı verdi;
"bir keşkül, üzerine 2 top dondurma.
dondurmalar çikolatalı olacak."
Bana baktı ve "üzerine de fındık atın" diye ekledi.
Önce bolus tarzda abandım, sonra da yavaş yavaş
götürmeye devam ettim.
Tatlı sonrası Hasan abi "2 tane 0,5 lt su takın.
15 dakikada çeyrek litre gidecek şekilde"
diyerek order verdi. Çalışanlar seferber olmuşlardı.
1 saatlik sıvı tedavisinden sonra iyice kendime gelmiştim.
Hasan abiye ve çalışanlarına teşekkür ettim.
Acil bir durumda evde de müdahele edebileceklerini
söylediler ve numaralarını verdiler.
Hat tatlıydı, tatlı hattı.
Gözüm arkada kalmadan evime koyuldum.
Sanki hiç şekerim düşmemiş gibi.
Soğuk soğuk terliyordum, titriyordum.
O sırada gözüme Bolulu Hasan Usta ilişti.
Kendimi kapıdan zor içeri attım.
Hasan abi şikayetlerimi dinledi.
"Şekerin düşmüş olum senin" dedi.
O an talimatı verdi;
"bir keşkül, üzerine 2 top dondurma.
dondurmalar çikolatalı olacak."
Bana baktı ve "üzerine de fındık atın" diye ekledi.
Önce bolus tarzda abandım, sonra da yavaş yavaş
götürmeye devam ettim.
Tatlı sonrası Hasan abi "2 tane 0,5 lt su takın.
15 dakikada çeyrek litre gidecek şekilde"
diyerek order verdi. Çalışanlar seferber olmuşlardı.
1 saatlik sıvı tedavisinden sonra iyice kendime gelmiştim.
Hasan abiye ve çalışanlarına teşekkür ettim.
Acil bir durumda evde de müdahele edebileceklerini
söylediler ve numaralarını verdiler.
Hat tatlıydı, tatlı hattı.
Gözüm arkada kalmadan evime koyuldum.
Sanki hiç şekerim düşmemiş gibi.
8 Eylül 2011 Perşembe
Ne Yapılmayacağını Görerek Ne Yapılması Gerektiği Öğrenen Nesil
İçerisinde bulunduğumuz neslimizdir.
Günümüzde verebileceğimiz sui misal o kadar fazla ki hüsnü misale misal kalmamış durumda. Yaşamın her alanında olan aksaklıklar boynumuzu büküyor, elimizden bir şey gelmemesi de cabası oluyor. Bu yaşanan total çaresizlik, bir işin aslında nasıl olması gerektiğini, aklımıza, bir daha çıkmamak üzere kazıyor. Ne demiş atalar; "bir musibet, bin nasihatten iyidir". Şu yaşımızda musibetin biri bin para.
Prof. Dr. Bülent Bayraktar Hoca; "Ben hayatımdaki en büyük dersi, derse gelmeyen bir hocamdan aldım. Poliklinikte hastaya bağırırken gördüğüm, o zamana kadar hiç dersimize girmemiş bir hocanın ardından hastaya saygının ne demek olduğunu ve hastaya bağrılmaması gerektiğini anladım" derken nasıl olmaması gerektiğini görerek nasıl olması gerektiğini anladığını vurguluyor.
Demiş ki İmam Rabbani; "bana bir mesele-i imaniyenin açılması binler zevki ruhaniden daha eftaldir" yani "bana bir iman meselesinin açılması, her türlü zevkten daha üstündür gözümde". Bu açıyla baktığımda "bana açılmasından memnun olacağım bir mesele için binler musibet çekmeye razıyım" diyesim geliyor. Çünkü musibet nasihati kazır kafaya adeta.
Umarım ki, neyin nasıl yapılmayacağının farkına varmış bu nesil bir gün muktedir olduğunda bu sıkıntılar yaşanmayacaktır, yaşatılmayacaktır.
Günümüzde verebileceğimiz sui misal o kadar fazla ki hüsnü misale misal kalmamış durumda. Yaşamın her alanında olan aksaklıklar boynumuzu büküyor, elimizden bir şey gelmemesi de cabası oluyor. Bu yaşanan total çaresizlik, bir işin aslında nasıl olması gerektiğini, aklımıza, bir daha çıkmamak üzere kazıyor. Ne demiş atalar; "bir musibet, bin nasihatten iyidir". Şu yaşımızda musibetin biri bin para.
Prof. Dr. Bülent Bayraktar Hoca; "Ben hayatımdaki en büyük dersi, derse gelmeyen bir hocamdan aldım. Poliklinikte hastaya bağırırken gördüğüm, o zamana kadar hiç dersimize girmemiş bir hocanın ardından hastaya saygının ne demek olduğunu ve hastaya bağrılmaması gerektiğini anladım" derken nasıl olmaması gerektiğini görerek nasıl olması gerektiğini anladığını vurguluyor.
Demiş ki İmam Rabbani; "bana bir mesele-i imaniyenin açılması binler zevki ruhaniden daha eftaldir" yani "bana bir iman meselesinin açılması, her türlü zevkten daha üstündür gözümde". Bu açıyla baktığımda "bana açılmasından memnun olacağım bir mesele için binler musibet çekmeye razıyım" diyesim geliyor. Çünkü musibet nasihati kazır kafaya adeta.
Umarım ki, neyin nasıl yapılmayacağının farkına varmış bu nesil bir gün muktedir olduğunda bu sıkıntılar yaşanmayacaktır, yaşatılmayacaktır.
5 Eylül 2011 Pazartesi
Yarını İnce Görmek
Dün geçmiştir, yarın ise daha gelmemiştir. Elimizde olan bugündür. Bugünümüzü nasıl harcayacağımız, geçireceğimizdir asıl önemli olan. Bugünümüzü boşa da harcayabiliriz, günü de kurtarabiliriz, geleceğe de yatırım yapabiliriz. Günü boşa harcamak bunların arasında en kötüsü, günü kurtarmak ise bunların vasatıdır. Hayatında idealleri olan kişi, idealleri doğrultusunda gününü geleceğe yatırım yaparak geçirmelidir. Para isteyene vakit nakit olarak dönüyor ise, kişi ne istiyorsa vakit de ona o cinsten geri dönecektir.
Peki neden gelecek?
İnsan hayatından bir kesit alalım. O kesitte kişinin sahip olduğu bazı şeyler, yetiler, hayaller ve metalar vardır. Tabi sahip olamadıkları da vardır. Sahip olduklarının hayhuyuyla vakit kaybetmek aptallıktır. İnsan kendinde olmayana bakmalı, sürekli nazarı ileride olmalıdır. Örneğin bir kişi iyi bir lise kazandı. Okuduğu yerle fahirlenmek yerine iyi bir üniversite için kolları sıvamalıdır. Üniversite okuyan birisi, idealleri doğrultusunda ingilizcesini geliştirmeli, gerekli sınavlardan yeter notu almaya bakmalıdır. Asistan, eğer akademik kariyerine devam etmek istiyorsa asistanlığı süresinde ingilizce seviyesini 'advance' yapmalı, yayın nasıl yapılır öğrenmeli ve yayın yapmalıdır. Son dakikada gerekenleri tamamlamaya girişmek, sarmaş dolaş olmuş bir yumağı dakikalar içerisinde çözmeye çalışmak gibidir. Kısacası ömür törpüsüdür.
Olması gerekenler belli ama insan her zaman da olması gerekene uymuyor ki. Geldiği mertebenin rehavetiyle, daha önde çok uzun zaman var düşüncesiyle, tembelliğiyle ve her şeyi son ana bırakan zihniyetiyle insan, anlaşılması hem çok kolay hem de çok zor bir canlı.
Sözün özü hayatta amaçlar belirlenmeli. Vakit geçirmeden idealler doğrultusunda adımlar atılmaya başlanmalıdır. Hayattaki her başarı bir mertebe kabul edilirse, insan, bir mertebeye geldiğinde olduğu mertebe ile vakit kaybetmemeli, bir sonraki mertebeye bakmalıdır, ona göre hazırlığını yapmaya başlamalıdır. Planlı ve idealler doğrultusunda bir yaşamın anahtarı da işte budur.
Peki neden gelecek?
İnsan hayatından bir kesit alalım. O kesitte kişinin sahip olduğu bazı şeyler, yetiler, hayaller ve metalar vardır. Tabi sahip olamadıkları da vardır. Sahip olduklarının hayhuyuyla vakit kaybetmek aptallıktır. İnsan kendinde olmayana bakmalı, sürekli nazarı ileride olmalıdır. Örneğin bir kişi iyi bir lise kazandı. Okuduğu yerle fahirlenmek yerine iyi bir üniversite için kolları sıvamalıdır. Üniversite okuyan birisi, idealleri doğrultusunda ingilizcesini geliştirmeli, gerekli sınavlardan yeter notu almaya bakmalıdır. Asistan, eğer akademik kariyerine devam etmek istiyorsa asistanlığı süresinde ingilizce seviyesini 'advance' yapmalı, yayın nasıl yapılır öğrenmeli ve yayın yapmalıdır. Son dakikada gerekenleri tamamlamaya girişmek, sarmaş dolaş olmuş bir yumağı dakikalar içerisinde çözmeye çalışmak gibidir. Kısacası ömür törpüsüdür.
Olması gerekenler belli ama insan her zaman da olması gerekene uymuyor ki. Geldiği mertebenin rehavetiyle, daha önde çok uzun zaman var düşüncesiyle, tembelliğiyle ve her şeyi son ana bırakan zihniyetiyle insan, anlaşılması hem çok kolay hem de çok zor bir canlı.
Sözün özü hayatta amaçlar belirlenmeli. Vakit geçirmeden idealler doğrultusunda adımlar atılmaya başlanmalıdır. Hayattaki her başarı bir mertebe kabul edilirse, insan, bir mertebeye geldiğinde olduğu mertebe ile vakit kaybetmemeli, bir sonraki mertebeye bakmalıdır, ona göre hazırlığını yapmaya başlamalıdır. Planlı ve idealler doğrultusunda bir yaşamın anahtarı da işte budur.
30 Ağustos 2011 Salı
Tarih
Zorunlu retrospektif bir bilimdir.
Eskiden beri beni kendine çeken alandır tarih. Birçok zeki insan, devlet adamı, savaşlar, barışlar, antlaşmalar, yaşamlar ve ölümler... Okurken tarihi, sanki, geçmiş zamana otopsi yapıyormuş gibi hissediyorsunuz. Okudukça, önceki insanlarına tecrübelerine haiz oldukça, aşının içindeki mikroplarla karşılaşan vücudun bağışıklık kazanması gibi geçmiş olaylarla gelecekteki olaylara bağışıklanıyorsunuz sanki. Bunun için 'geçmişini bilmeyen geleceğine yön veremezler' derler belki de.
Tarihe olan merakım hep mevcuttu. Hatta sayısal öğrencisi olmama rağmen ÖSS sonucuna göre tarih yazmak bile aklımdan geçiyordu. Kırılmış puanıma rağmen sözel puanım bu bölüme yetiyordu. Sonrasında üniversite sistemini düşündüm uzunca. Acaba tarih bölümüne girmem bu merakımı ve ilgimi tatmin edebilir mi diye düşündüm. Türkiye'de eğitim sistemi, hangi bölüm olursa olsun, ezberci bir sistem değil miydi? Matematikteki de ezberliyordu, edebiyattaki de, tarihteki de, tıptaki de. Tarih bölümüne girmemin, tarih merakımı tatmin yerine bilakis beni tarihten soğutacağına karar verdim. Üniversitedeki deneyimlerim ve tarih bölümünde okuyanlarla görüşmelerim beni haklı çıkardı. Didaktik bir anlayış değil ezberci bir anlayış hakimdi tarihte de neredeyse her bölümde olduğu gibi. Geçmişini anlamayıp geleceğine yön vermeyeceksen bu nice okumaktır? Kronoloji ezberleterek kitap yüklü eşek mezun edenler galiba hatasının farkında olamayacak kadar gaflet içerisindeydi.
Seçici bir üslupla okuyorum kendimce tarihimi; dayatmalara, popülariteye, zorunlu ders kitaplarına göre değil. Şimdiden tahmin etmenin çok zor olacağı ilerisi için, kendimi aşılayıp kendimi bağışıklamaya çalışıyorum. Bizim konumumuzda isteyen birisi bunu çok rahat başarabilir. Hangi milletin ataları defalarca dünyaya hükmetmiştir? Hangi milletin tarihi bu kadar derine inip bu kadar çetrefillenmektedir? Okuyan bilir tarihi. Örneklerimiz de kendi tarihimiz içerisinde, dışarıya bakmaya gerek bırakmayacak derecede yeterlidir. İçerisinde bu tarih aşk u merakı olanların sönmemesi, olmayanların da içerisinde bu aşkın alevlenmesi dileğiyle.
Eskiden beri beni kendine çeken alandır tarih. Birçok zeki insan, devlet adamı, savaşlar, barışlar, antlaşmalar, yaşamlar ve ölümler... Okurken tarihi, sanki, geçmiş zamana otopsi yapıyormuş gibi hissediyorsunuz. Okudukça, önceki insanlarına tecrübelerine haiz oldukça, aşının içindeki mikroplarla karşılaşan vücudun bağışıklık kazanması gibi geçmiş olaylarla gelecekteki olaylara bağışıklanıyorsunuz sanki. Bunun için 'geçmişini bilmeyen geleceğine yön veremezler' derler belki de.
Tarihe olan merakım hep mevcuttu. Hatta sayısal öğrencisi olmama rağmen ÖSS sonucuna göre tarih yazmak bile aklımdan geçiyordu. Kırılmış puanıma rağmen sözel puanım bu bölüme yetiyordu. Sonrasında üniversite sistemini düşündüm uzunca. Acaba tarih bölümüne girmem bu merakımı ve ilgimi tatmin edebilir mi diye düşündüm. Türkiye'de eğitim sistemi, hangi bölüm olursa olsun, ezberci bir sistem değil miydi? Matematikteki de ezberliyordu, edebiyattaki de, tarihteki de, tıptaki de. Tarih bölümüne girmemin, tarih merakımı tatmin yerine bilakis beni tarihten soğutacağına karar verdim. Üniversitedeki deneyimlerim ve tarih bölümünde okuyanlarla görüşmelerim beni haklı çıkardı. Didaktik bir anlayış değil ezberci bir anlayış hakimdi tarihte de neredeyse her bölümde olduğu gibi. Geçmişini anlamayıp geleceğine yön vermeyeceksen bu nice okumaktır? Kronoloji ezberleterek kitap yüklü eşek mezun edenler galiba hatasının farkında olamayacak kadar gaflet içerisindeydi.
Seçici bir üslupla okuyorum kendimce tarihimi; dayatmalara, popülariteye, zorunlu ders kitaplarına göre değil. Şimdiden tahmin etmenin çok zor olacağı ilerisi için, kendimi aşılayıp kendimi bağışıklamaya çalışıyorum. Bizim konumumuzda isteyen birisi bunu çok rahat başarabilir. Hangi milletin ataları defalarca dünyaya hükmetmiştir? Hangi milletin tarihi bu kadar derine inip bu kadar çetrefillenmektedir? Okuyan bilir tarihi. Örneklerimiz de kendi tarihimiz içerisinde, dışarıya bakmaya gerek bırakmayacak derecede yeterlidir. İçerisinde bu tarih aşk u merakı olanların sönmemesi, olmayanların da içerisinde bu aşkın alevlenmesi dileğiyle.
29 Ağustos 2011 Pazartesi
Akademisyen Olmak
Akademi kavramının sırlarına vakıf olabilmektir.
Yeri geldiğinde öğretmen olmaktır. Öyle bir öğretmenlik ki lisans öğrencisi, lisansüstü ve doktora öğrencisi, yardımcı doçent, doçent, profesör yetiştiren yani ülkenin beyin takımına hitap eden bir öğretmen.
Yeri geldiğinde araştırmacı olmaktır. Zira akademi çevrelerinde, iyi akademisyen olmak için araştırma yapmanın gerekliliği kabul edilmiş durumdadır. Çünkü araştırma yapan kişi bilginin en tazesine ve en yeni bilgilere sahiptir. Araştırmasız bir bilgi, yosun tutmaya mahkum bir göl gibidir.
Yeri geldiğinde gereken hizmeti verebilmektir. Sadece akademide teorik olarak değil, gerektiği yerde önemli projelerde bulunabilmektir.
Akademisyenlik hakikaten bir yaşam tarzı kısacası. Ömrünüzün sonuna kadar aksiyon içinde olacağınız, okuyup yazacağınız, konuşacağınız kesin gibi. İyi işte Alzheimer olma ihtimalimiz düşer. Hem ömrü boş geçirip daha mı iyi edeceğiz.
Yeri geldiğinde öğretmen olmaktır. Öyle bir öğretmenlik ki lisans öğrencisi, lisansüstü ve doktora öğrencisi, yardımcı doçent, doçent, profesör yetiştiren yani ülkenin beyin takımına hitap eden bir öğretmen.
Yeri geldiğinde araştırmacı olmaktır. Zira akademi çevrelerinde, iyi akademisyen olmak için araştırma yapmanın gerekliliği kabul edilmiş durumdadır. Çünkü araştırma yapan kişi bilginin en tazesine ve en yeni bilgilere sahiptir. Araştırmasız bir bilgi, yosun tutmaya mahkum bir göl gibidir.
Yeri geldiğinde gereken hizmeti verebilmektir. Sadece akademide teorik olarak değil, gerektiği yerde önemli projelerde bulunabilmektir.
Akademisyenlik hakikaten bir yaşam tarzı kısacası. Ömrünüzün sonuna kadar aksiyon içinde olacağınız, okuyup yazacağınız, konuşacağınız kesin gibi. İyi işte Alzheimer olma ihtimalimiz düşer. Hem ömrü boş geçirip daha mı iyi edeceğiz.
Sigmund Freud
Bilinçdışının kaşifi.
Hayatı boyunca çok eleştirildi, çok tartışıldı. Üstelik hala da tartışılmaya devam ediliyor. Kendisine bilimadamı dense de aslında bir kaşifti. Çünkü yöntemleri bilimsel yöntemler değildi.
Öncelikle kendi psikanalizine eğildi ve hayatta en iyi tanıyabileceği kişiyle yani kendisiyle uğraştı. Bundan sonra diğer insanlara eğildi.
Diğer psikanalistlere de önce başkasına analiz olup sonra analist olmalarını öğütledi.
Araştırmalarında ve keşiflerinde bilimsel yöntemi değil serbest çağrışımı kullandı. İstediği alana eğildi, belli kabullenmeler ve inanışlar ile yoluna devam etti. Psikanalizlerinde 'serbest çağrışım' yöntemini kullandı. Hastaların, zihinlerindekini hiçbir etkiye maruz kalmaksızın boşaltmalarını sağladı. Bunu kısmen tedavi için çoğu zaman da insan psikolojisinin sırlarını keşfetmek için kullandı. Kendisinden ve hastalarından yola çıkarak sapkın veya mantıklı birçok çıkarıma vardı. Bunları kabullenler kadar kabullenmeyenler de oldu. Çok şiddetli sevildi ya da çok şiddetli eleştirildi. Bence bunun altında, görüşlerinin doğruluğu veya yanlışlığı değil insanın kullanma klavuzu, bir manada insanın 'atomu' olan ve hakkında çok az şey bilinen ve bilinmeye çalışılan psikoloji ile uğraşması yatıyordu. Psikoloji ile alakalı bilimsel, evrensel, genelgeçer çıkarımlara gitmeye çalıştı.
Birçok fikri bugün terkedilmiş, birçok fikri bugün hala alanında tek, birçok fikri bugün daha ileriye götürülmüş durumda.
Katılabiliriz ya da katılmayabiliriz ama insanın atomu, insanlığın tabusu, insanlığın gizemi olan psikolojiyi ilk parçalanan oydu. Bu konuda düşünsel sistematiği de o belirledi. Eğrisi de doğru da bugün bu gerçeğin gerisinde kaldı, bence kalmalı da.
Hayatı boyunca çok eleştirildi, çok tartışıldı. Üstelik hala da tartışılmaya devam ediliyor. Kendisine bilimadamı dense de aslında bir kaşifti. Çünkü yöntemleri bilimsel yöntemler değildi.
Öncelikle kendi psikanalizine eğildi ve hayatta en iyi tanıyabileceği kişiyle yani kendisiyle uğraştı. Bundan sonra diğer insanlara eğildi.
Diğer psikanalistlere de önce başkasına analiz olup sonra analist olmalarını öğütledi.
Araştırmalarında ve keşiflerinde bilimsel yöntemi değil serbest çağrışımı kullandı. İstediği alana eğildi, belli kabullenmeler ve inanışlar ile yoluna devam etti. Psikanalizlerinde 'serbest çağrışım' yöntemini kullandı. Hastaların, zihinlerindekini hiçbir etkiye maruz kalmaksızın boşaltmalarını sağladı. Bunu kısmen tedavi için çoğu zaman da insan psikolojisinin sırlarını keşfetmek için kullandı. Kendisinden ve hastalarından yola çıkarak sapkın veya mantıklı birçok çıkarıma vardı. Bunları kabullenler kadar kabullenmeyenler de oldu. Çok şiddetli sevildi ya da çok şiddetli eleştirildi. Bence bunun altında, görüşlerinin doğruluğu veya yanlışlığı değil insanın kullanma klavuzu, bir manada insanın 'atomu' olan ve hakkında çok az şey bilinen ve bilinmeye çalışılan psikoloji ile uğraşması yatıyordu. Psikoloji ile alakalı bilimsel, evrensel, genelgeçer çıkarımlara gitmeye çalıştı.
Birçok fikri bugün terkedilmiş, birçok fikri bugün hala alanında tek, birçok fikri bugün daha ileriye götürülmüş durumda.
Katılabiliriz ya da katılmayabiliriz ama insanın atomu, insanlığın tabusu, insanlığın gizemi olan psikolojiyi ilk parçalanan oydu. Bu konuda düşünsel sistematiği de o belirledi. Eğrisi de doğru da bugün bu gerçeğin gerisinde kaldı, bence kalmalı da.
21 Ağustos 2011 Pazar
İntihar Paralelinde Seri Katl
Seri katil, cinayet işlemeyi, dolayısıyla öldürmeyi zevk için yapan en az 3 cinayet işleyip işlemeye de devam eden kişidir. Kendisine belli özellikleri içeren random kurbanlar belirleyerek yoluna devam eder. Seri katil bu işi para için yapmaz. Zeten para için yapsa tetikçi olur, seri katil değil. Zeki olanları ise seri cinayetleri, emniyet güçleri ile oynanan bir satranca benzetir. Özellikle bu durumda zekalar konuşur ve çarpışır. Romanlara konu olanlar ise işin içine zekayı karıştıranlardır.
Seri katillik müesesesi ile alakalı, intihar ile paralellik kuran şöyle bir teorim var. Belki doğru belki yanlış. Şöyle ki;
İnsanın kendisini öldürmesi intihar, başkasını öldürmesi ise cinayettir. Cinayet işleyenler arasından bir grup da seri katillerdir. İntihar edenler ile seri katilleri, ikisinin de özünde `öldürmek` teması olduğu için aynı kefeye koyacağım. Çünkü birisi kendisini, ötekisi başkasını öldürüyor. Sayılara ve araştırmalara göre konuşursak;
Seri katillerin ve intihar edenlerin topluma göre oranı, sosyoekonomik düzeyin çok iyi olduğu Batı toplumlarında bize göre çok daha fazla. Ayrıca yine oranlara göre intihar edenlerin genelinin sosyoekonomik durumu toplum normallerinin çok üstünde. İntihar edenlerin yaş ortalamaları çok düşük. Yani bu insanların çoğu genç. İnsan tersini bekliyor ama durum böyle.
Ayrıca `California sendromu` gibi bir örnek var önümüzde. Maddi imkanların üst seviyede olduğu ve eğlence odaklı yaşam merkezlerinden biri olan California'dan ismini almakta bu sendrom. Bu sendrom 4 aşamadan oluşuyor. İlk adımda yüksek olanaklar içerisinde sürekli zevki kurtarmak için yaşamak var. İkinci adımda ben merkezli yaşam. Bu yaşam üçüncü adımda sizi yalnızlaştırıyor. Son adımda ise mutsuzluk hali ve depresyon yaşanıyor. Eğer mutsuzluk ve depresyonda olan birinin ümidi de yoksa intiharla sonuçlanabiliyor. Küçük şeylerle mutlu olmayı başaramayan, hep daha fazlasını isteyen ve bu nedenle elindeki imkanları yetersiz gören kişilerde intihar vakaları sık yaşanıyor.
İntihar edenlerin veda mektuplarına baktığımız zaman, bu mektuplarda genelde, hayattan zevk alamadıkları, dünyada artık tatmadıkları bir zevk kalmadığı, ölümün nasıl bir şey olduğunu merak ettikleri
yazıyor. Seri katiller arkalarında bir not veya mektup bırakmıyor ama bu gözlük ile seri katillere baktığımız zaman bazı çıkarımlarda bulunabiliriz. Dünyada artık tatmadığı bir zevk ve yapmadığı bir deneyim kalmayan bir insanın yöneldiği nokta ölüm, yani bu dünyadan ötesi ise intihar etmek istemeyenlerin seri katil olmaya yönelebileceği
sonucunu çıkabiliriz. Bazısı tercihini, ölüm temasını kendisi üzerinde deneyip dünyada denemediği tek deneyimi de edinmek isterken, bazısı da ölüm temasını başkaları üzerinde deneyip kendi içindeki hiç tatmadığı duyguları açığa çıkarıyor olabilir. Bir kişinin hayatını
bitirmeye muktedir olmak gibi tanrısal bir yeti elde ettiğini sanmaktan, ölümün kollarındaki insanları müşahedeye kadar geniş bir perspektif çıkabiliyor insanın karşısına. İnsanın hayatını gözle görünür şekilde değiştirip ölmekte olan birini hayata döndürebilme yetisine sahip
olan tıp mesleğinde, kendine yarı tanrılık makamı addeden insanları görmüş biri olarak, tamamen sağlıklı bir kişinin canını alabilmesi ile kendine yarı tanrılık addeden seri katiller neden olmasın diye düşünmekteyim. 'Hostel' filmindeki insanları öldürmeyi zevk edinmiş zenginlerin oluşturduğu grup da buna örnek oluşturmakta (her ne kadar film bir kanıt olarak kabul edilmese de bir insanın kurgusu olduğu için önemli bence).
Özetlersem, intihar ve seri katillik müesesesinin temellerini; imkan fazlalığına ve dünyada tadılmayan bir zevk kalmamasının, insanları, hiç tatmadıkları ve denemedikleri bir deneyim olan ölüm üzerindeki deneyimlerini arttırmaya ittiğini iddia ediyorum.
'Bizde neden seri katil yok' sorusuna gelirsek eğer:
Bizim insanımız aklıyla değil anlık duygulanımları ile hareket eder daha çok. Bizde cinayetlerin çoğu, tabi organize değilse, anlık gaza gelmeler, töre veya geçirilen cinnetler sonucu işlenir. Kişinin gözü o anda kimseyi görmez ve cinayeti işler. Sonra ya yakayı ele verir ya da kendisi emniyet güçlerine teslim olur. Geçen senelerde bir köyde yapılan toplu katliam dediklerimi destekler nitelikte. Adam kafaya koyduklarını topluca temizliyor, zaten seri katilliğe mahal kalmıyor.
Ayrıca maddi imkanların çok iyi olmamasından ötürü küçük şeylerle mutlu olabiliyor halkımız. Bu da California sendromu'ndaki patolojik zinciri kırıyor. Dini inanışlar da burada devreye giriyor. İslam dininin intiharı yasaklaması, bir insanın canına kıymayı tüm insanlığın canına kıymaya denk tutarak 'Can'ı koruma altına alması da caydırıcı bir etken.
Günümüzde ölüm ve seri katliam ile alakalı başka mekanizmalar da türemeye başladı. Geçenlerde, sanal alemdeki silahlı oyunların reel aleme ilk yansımalarını gördük. Norveçli bir çocuk, sebepsiz yere okulunun ortasında kıyım yaptı. Sonrasında çocuğun silahlı oyunlara olan tutkusu ortaya çıktı. Eskiye nazaran çok küçük yaşlarda bu oyunlara başlandığı düşünülürse, belki de bu olay ileride göreceğimiz birçok olayın öncüsü niteliğinde.
Seri katillik müesesesi ile alakalı, intihar ile paralellik kuran şöyle bir teorim var. Belki doğru belki yanlış. Şöyle ki;
İnsanın kendisini öldürmesi intihar, başkasını öldürmesi ise cinayettir. Cinayet işleyenler arasından bir grup da seri katillerdir. İntihar edenler ile seri katilleri, ikisinin de özünde `öldürmek` teması olduğu için aynı kefeye koyacağım. Çünkü birisi kendisini, ötekisi başkasını öldürüyor. Sayılara ve araştırmalara göre konuşursak;
Seri katillerin ve intihar edenlerin topluma göre oranı, sosyoekonomik düzeyin çok iyi olduğu Batı toplumlarında bize göre çok daha fazla. Ayrıca yine oranlara göre intihar edenlerin genelinin sosyoekonomik durumu toplum normallerinin çok üstünde. İntihar edenlerin yaş ortalamaları çok düşük. Yani bu insanların çoğu genç. İnsan tersini bekliyor ama durum böyle.
Ayrıca `California sendromu` gibi bir örnek var önümüzde. Maddi imkanların üst seviyede olduğu ve eğlence odaklı yaşam merkezlerinden biri olan California'dan ismini almakta bu sendrom. Bu sendrom 4 aşamadan oluşuyor. İlk adımda yüksek olanaklar içerisinde sürekli zevki kurtarmak için yaşamak var. İkinci adımda ben merkezli yaşam. Bu yaşam üçüncü adımda sizi yalnızlaştırıyor. Son adımda ise mutsuzluk hali ve depresyon yaşanıyor. Eğer mutsuzluk ve depresyonda olan birinin ümidi de yoksa intiharla sonuçlanabiliyor. Küçük şeylerle mutlu olmayı başaramayan, hep daha fazlasını isteyen ve bu nedenle elindeki imkanları yetersiz gören kişilerde intihar vakaları sık yaşanıyor.
İntihar edenlerin veda mektuplarına baktığımız zaman, bu mektuplarda genelde, hayattan zevk alamadıkları, dünyada artık tatmadıkları bir zevk kalmadığı, ölümün nasıl bir şey olduğunu merak ettikleri
yazıyor. Seri katiller arkalarında bir not veya mektup bırakmıyor ama bu gözlük ile seri katillere baktığımız zaman bazı çıkarımlarda bulunabiliriz. Dünyada artık tatmadığı bir zevk ve yapmadığı bir deneyim kalmayan bir insanın yöneldiği nokta ölüm, yani bu dünyadan ötesi ise intihar etmek istemeyenlerin seri katil olmaya yönelebileceği
sonucunu çıkabiliriz. Bazısı tercihini, ölüm temasını kendisi üzerinde deneyip dünyada denemediği tek deneyimi de edinmek isterken, bazısı da ölüm temasını başkaları üzerinde deneyip kendi içindeki hiç tatmadığı duyguları açığa çıkarıyor olabilir. Bir kişinin hayatını
bitirmeye muktedir olmak gibi tanrısal bir yeti elde ettiğini sanmaktan, ölümün kollarındaki insanları müşahedeye kadar geniş bir perspektif çıkabiliyor insanın karşısına. İnsanın hayatını gözle görünür şekilde değiştirip ölmekte olan birini hayata döndürebilme yetisine sahip
olan tıp mesleğinde, kendine yarı tanrılık makamı addeden insanları görmüş biri olarak, tamamen sağlıklı bir kişinin canını alabilmesi ile kendine yarı tanrılık addeden seri katiller neden olmasın diye düşünmekteyim. 'Hostel' filmindeki insanları öldürmeyi zevk edinmiş zenginlerin oluşturduğu grup da buna örnek oluşturmakta (her ne kadar film bir kanıt olarak kabul edilmese de bir insanın kurgusu olduğu için önemli bence).
Özetlersem, intihar ve seri katillik müesesesinin temellerini; imkan fazlalığına ve dünyada tadılmayan bir zevk kalmamasının, insanları, hiç tatmadıkları ve denemedikleri bir deneyim olan ölüm üzerindeki deneyimlerini arttırmaya ittiğini iddia ediyorum.
'Bizde neden seri katil yok' sorusuna gelirsek eğer:
Bizim insanımız aklıyla değil anlık duygulanımları ile hareket eder daha çok. Bizde cinayetlerin çoğu, tabi organize değilse, anlık gaza gelmeler, töre veya geçirilen cinnetler sonucu işlenir. Kişinin gözü o anda kimseyi görmez ve cinayeti işler. Sonra ya yakayı ele verir ya da kendisi emniyet güçlerine teslim olur. Geçen senelerde bir köyde yapılan toplu katliam dediklerimi destekler nitelikte. Adam kafaya koyduklarını topluca temizliyor, zaten seri katilliğe mahal kalmıyor.
Ayrıca maddi imkanların çok iyi olmamasından ötürü küçük şeylerle mutlu olabiliyor halkımız. Bu da California sendromu'ndaki patolojik zinciri kırıyor. Dini inanışlar da burada devreye giriyor. İslam dininin intiharı yasaklaması, bir insanın canına kıymayı tüm insanlığın canına kıymaya denk tutarak 'Can'ı koruma altına alması da caydırıcı bir etken.
Günümüzde ölüm ve seri katliam ile alakalı başka mekanizmalar da türemeye başladı. Geçenlerde, sanal alemdeki silahlı oyunların reel aleme ilk yansımalarını gördük. Norveçli bir çocuk, sebepsiz yere okulunun ortasında kıyım yaptı. Sonrasında çocuğun silahlı oyunlara olan tutkusu ortaya çıktı. Eskiye nazaran çok küçük yaşlarda bu oyunlara başlandığı düşünülürse, belki de bu olay ileride göreceğimiz birçok olayın öncüsü niteliğinde.
17 Ağustos 2011 Çarşamba
House MD
İzlemesi eğlendiren, imrendiren dizi.
Bugüne bugün tüm dünyada izleniyor. İlk sezonlarının çoğu aşırı tıbbi terim ve vaka içeriyordu. Yine sonlara doğru biraz azaldı. Eskiden, bu diziyi çoğunlukla tıpçıların izlediğini sanıyorduk. Sonradan anladık ki genel manada da baya izleniyormuş. O zamana göre şimdi izleyenlerin sayısı çok daha fazla. Neredeyse izlemeyen yok sanırım şu an.
Herkesin alacağı belli bir haz var bu diziyi izlerken. Bu haz da baya yüksek. Zira tıp literatürüne hakim birinin bu diziyi izlerken aldığı haz ise anlatılamaz ve karşılaştırılamaz derecede yüksek. Vakaların örgüsü, tıbbi yönden tutarlılığı gayet iyi. Zaten dizinin tıbbi danışmanları profesör düzeyinde. Bizdeki 'Doktorlar' gibi kime danışıldığı belirsiz değil.
House karakteri, genel olarak Sherlock Holmes'ten esinlenilmiş bir karakter. Bunu yapımcılar itiraf ediyor. Sherlock Holmes'un kriminal olayları çözme isteği ve becerisi, House'da tıbbi vakaları çözmeye olan isteğe revize edilerek monte edilmiş. Bilgisi, yeteneği, asosyalliği, narsistliği, psikolojik çıkarımda bulunma yetileri de aynen eklenmiş.
Dizi genel olarak bir hareket, bir heyecan ve psikolojik çıkarımlar ile geçiyor. Her şey House'un asosyalliği, yeteneği ve tanı koymadaki becerisi üzerine dönüyor. Gerçi son sezonlara doğru öteki karakterleri de işin içine daha çok sokmaya başladılar ama genel manada böyle.
İnsan düşünmüyor değil 'House Türkiye'de yaşasa, burada mesleğini icraa etse nasıl olurdu?' diye. Bir kere haftada 1 vaka alamazdı. En az 40-50 vaka almak zorunda bırakılırdı. Malum, Sağlık Bakanlığı politikaları (benim vatandaşım geri çevrilmeyecek!). Adam her bölümde en az 3 defa yanılıyor. Türkiye hata kabul etmez oysa. İlk hatasında yerdi dayağı, ikincisinde hastanelik olurdu, üçüncüsünde ise kafasına sıkarlardı. Adam buralarda çalışsa idi bir araba dayak yerdi her gün. Yani Türkiye profili House'u kaldıracak seviyede değil (zaten).
Klinik yönden ve tanı koymada çok yetenekli. Doğru. Ama vakaların hepsi de adamına göre gelmez ki. House infeksiyon hastalıkları uzmanı. Gelen vakaların çoğu infeksiyon çıkıyor. Geri kalanlar da kanser, otoimmün veya nörolojik hastalıklar. Yani dar bir çerçeve. Tabi yönetmen ve senarist ne derse o olur.
İnsandaki bilgi isteğini arttırıyor dizi genel olarak ama bunun haricinde örnek alınmaması gereken bir doktor House. Hastayı görmemesi, hastayı muayene etmemesi, sadece tetkiklere göre yorum yapması büyük yanlışları. Hasta psikolojisini ve hastanın sosyal durumunu göz önüne alması ise (hastaların evini sürekli aratması) örnek davranışları (tabi evini izinsiz aratması değil).
Dizi artık son sezonlara doğru kendini tekrarlamaya başladı ama yine de izlenebilirliğini koruyor. Benim önerim, House'un tıp fakültesi öğrenciliğine dönülmesi. O zaman çok taze materyal çıkar yapımcılara. Zaten dizinin birkaç yerinde House'un tıp fakültesinde de bir efsane olduğuna vurgu var. Vurguyu `Cuddy` yapıyor. Ama nerede? Kim duyacak beni, tavsiyemi.
Geçmişte bir `Star Wars` nesli yetişmişti, bugün ise `Harry Potter` nesli yetişti. Bu nesiller bu filmlerle yetiştikleri için kendilerini şanslı sayıyorlar. Kısmen de haklılar. Ben de House ile başladığım için, House ile bitirdiğim için kendimi şanslı sayıyorum. Bizim neslimiz de bu diziyor yetişti. Ne olursa olsun bu dizi farklı bir diziydi, gözümüzde de hep öyle kalacak.
Bugüne bugün tüm dünyada izleniyor. İlk sezonlarının çoğu aşırı tıbbi terim ve vaka içeriyordu. Yine sonlara doğru biraz azaldı. Eskiden, bu diziyi çoğunlukla tıpçıların izlediğini sanıyorduk. Sonradan anladık ki genel manada da baya izleniyormuş. O zamana göre şimdi izleyenlerin sayısı çok daha fazla. Neredeyse izlemeyen yok sanırım şu an.
Herkesin alacağı belli bir haz var bu diziyi izlerken. Bu haz da baya yüksek. Zira tıp literatürüne hakim birinin bu diziyi izlerken aldığı haz ise anlatılamaz ve karşılaştırılamaz derecede yüksek. Vakaların örgüsü, tıbbi yönden tutarlılığı gayet iyi. Zaten dizinin tıbbi danışmanları profesör düzeyinde. Bizdeki 'Doktorlar' gibi kime danışıldığı belirsiz değil.
House karakteri, genel olarak Sherlock Holmes'ten esinlenilmiş bir karakter. Bunu yapımcılar itiraf ediyor. Sherlock Holmes'un kriminal olayları çözme isteği ve becerisi, House'da tıbbi vakaları çözmeye olan isteğe revize edilerek monte edilmiş. Bilgisi, yeteneği, asosyalliği, narsistliği, psikolojik çıkarımda bulunma yetileri de aynen eklenmiş.
Dizi genel olarak bir hareket, bir heyecan ve psikolojik çıkarımlar ile geçiyor. Her şey House'un asosyalliği, yeteneği ve tanı koymadaki becerisi üzerine dönüyor. Gerçi son sezonlara doğru öteki karakterleri de işin içine daha çok sokmaya başladılar ama genel manada böyle.
İnsan düşünmüyor değil 'House Türkiye'de yaşasa, burada mesleğini icraa etse nasıl olurdu?' diye. Bir kere haftada 1 vaka alamazdı. En az 40-50 vaka almak zorunda bırakılırdı. Malum, Sağlık Bakanlığı politikaları (benim vatandaşım geri çevrilmeyecek!). Adam her bölümde en az 3 defa yanılıyor. Türkiye hata kabul etmez oysa. İlk hatasında yerdi dayağı, ikincisinde hastanelik olurdu, üçüncüsünde ise kafasına sıkarlardı. Adam buralarda çalışsa idi bir araba dayak yerdi her gün. Yani Türkiye profili House'u kaldıracak seviyede değil (zaten).
Klinik yönden ve tanı koymada çok yetenekli. Doğru. Ama vakaların hepsi de adamına göre gelmez ki. House infeksiyon hastalıkları uzmanı. Gelen vakaların çoğu infeksiyon çıkıyor. Geri kalanlar da kanser, otoimmün veya nörolojik hastalıklar. Yani dar bir çerçeve. Tabi yönetmen ve senarist ne derse o olur.
İnsandaki bilgi isteğini arttırıyor dizi genel olarak ama bunun haricinde örnek alınmaması gereken bir doktor House. Hastayı görmemesi, hastayı muayene etmemesi, sadece tetkiklere göre yorum yapması büyük yanlışları. Hasta psikolojisini ve hastanın sosyal durumunu göz önüne alması ise (hastaların evini sürekli aratması) örnek davranışları (tabi evini izinsiz aratması değil).
Dizi artık son sezonlara doğru kendini tekrarlamaya başladı ama yine de izlenebilirliğini koruyor. Benim önerim, House'un tıp fakültesi öğrenciliğine dönülmesi. O zaman çok taze materyal çıkar yapımcılara. Zaten dizinin birkaç yerinde House'un tıp fakültesinde de bir efsane olduğuna vurgu var. Vurguyu `Cuddy` yapıyor. Ama nerede? Kim duyacak beni, tavsiyemi.
Geçmişte bir `Star Wars` nesli yetişmişti, bugün ise `Harry Potter` nesli yetişti. Bu nesiller bu filmlerle yetiştikleri için kendilerini şanslı sayıyorlar. Kısmen de haklılar. Ben de House ile başladığım için, House ile bitirdiğim için kendimi şanslı sayıyorum. Bizim neslimiz de bu diziyor yetişti. Ne olursa olsun bu dizi farklı bir diziydi, gözümüzde de hep öyle kalacak.
15 Ağustos 2011 Pazartesi
Konuşmak
Konuşmak, sadece dilimizin oynaması değil, gerek bilincin gerek bilinçdışının dışarı yansıma biçimidir.
Zira "dervişin fikri neyse zikri de odur" derler.
Konuşmak bir ihtiyaç. İnsanlar; başarılarında, zaferlerinde, üzüntülerinde, kederlerinde bu duygulanımlarını birilerine aktarmak istiyor. Bunun sebebi hem fikir alışverişinde bulunmak hem de konuşarak bu duygularını paylaşmak ve dolayısıyla konuşma ihtiyacını giderip rahatlamak.
Psikolojide ve psikanalizde konuşmak; hem bir tanı hem de bir terapi yani tedavi yöntemi. Freud'un kullandığı 'serbest çağrışım' yöntemiyle hastanın dinlenmesi bu paralelde. Çünkü 'serbest çağrışım' yöntemi sırasında yönlendirilmeyen hasta, zihninde baskın gelen düşünceleri analist ile paylaşıyor. Bir manada zihin parasentezi (zihin boşaltımı) uygulanıyor. Bu yöntemle hem zihnin içeriği tanımlanıyor, hem de zihin boşaltılarak hasta rahatlatılıyor. Hastaların (özellikle histeri hastaları) kısa süreli olarak semptomlardan arınması, yöntemin faydalı olduğunu, semptomların bir süre sonra geri dönmesi de yöntemin kür yani tam bir tedavi sağlamadığını gösteriyor.
'Konuşmak' deyince akla gelen başka bir konu da 'kadınlar'. Freud'un yaptığı çalışmaya göre kadınlarda 'histeri', erkeklere göre 20 kat daha sık görülüyor. Zaten 'histeri' kelimesi de Latince'de 'rahim' kelimesinden (histerektomi) geliyor. Eskiden rahmin, boğaza yakın bir yere gelip boğazda düğümlenme hissi oluşturarak histeriye neden olduğu düşünülüyormuş. Zira bu düşünce Freud zamanında yıkılıyor. Freud, histerinin, psikolojik rahatsızlıkların fiziksel belirtilere dönüşmesi yoluyla oluştuğunu gösteriyor. Histeriden muzdarip kadınlar, 'serbest çağrışım' yöntemi ile psikanaliz sonucu rahatlıyorlar ve belirli bir süre semptomlarda kaybolma görülüyor. Histerinin kadınlarda daha çok görülmesi, kadınların daha fazla olan konuşma ihtiyacıyla ve kadınların psikolojik yönden daha frajil olmalarıyla açıklanabilir belki de.
Konuşmak bir ihtiyaç ise konuşacak birini bulmak da ihtiyaçlar listesine üst sıralardan giriyor. Günümüzün kalabalıklar arasında yalnızlaşan ve bireyselleşen toplumunda, haliyle, konuşacak ve bir manada içini dökebilecek bir insan bulmak da zorlaşıyor. Bundan dolayı ki psikiyatrlar ve psikologlar gibi para karşılığı insanların dinlendiği yerlere rağbet artıyor. Zira dilimizde istirahat etmenin bir karşılığı da 'dinlenmek'. İnsanlar dinlenmek, dinlenilmek istiyor.
Biliyoruz ki konuşmak, birilerine derdini anlatabilmek bile insanların bir ihtiyacı. Dini inanışların hemen tamamında bulunan 'dua' inancı, insanların; dertlerini, sıkıntılarını, isteklerini, mutluluklarını, şükürlerini direkt taptıkları ilahlarına iletmelerini sağlıyor. Dua etme ihtiyacı duyulması, saydığımız faktörler yönünden insan psikolojisi ile uyuşuyor ve duanın meditasyonel yönünü ve önemini ortaya koyuyor.
Depresyon, psikolojik engelleri aşamama sonucu oluşan çökkünlük yani bir depresif mod ise insan ile 'yaratanı' arasında kurulacak dua aracılı direkt bir bağ, her ne durumda olursa olsun insana bir çıkış yolu sağlayacak ve depresyona girmeye mahal bırakmayacaktır. Çünkü ne durumda olursa olsun insan, yaratanının kendisini duyduğunu bilecektir. Herhangi bir yere hapsolmuş bir insan, tek bir yol bulduğu anda oradan kaçabilir. Daha fazla yola gerek duymaz. Psikolojik yönden kendi içine hapsolmuş biri de, dua yoluyla yani direkt hatla yaradanına sığınmayı bilirse bu esaretten kaçabilir. İslam felsefesindeki "dua müminin yani inananların silahıdır" sözü de bunu destekler mahiyette olsa gerek.
Mevlevihanelerde, 'dervişliğe soyunmak' isteyenler, yaklaşık 20 günlük bir konuşma orucuna sokulur ve ondan sonra yine de soyunmak isteyip istemedikleri sorulurmuş. Demek ki o zamanlar, 'dervişliğe soyunma' yolunda en önemli imtihan, insanın konuşma ihtiyacını baskılaması ve diline hakim olabilmesi olarak görülüyormuş. Çünkü insan, dünyaya geldiğinden beri aynı psikoloji yani aynı kullanım klavuzu ile hareket eden bir canlı. Yüzlerce, binlerce sene önce de konuşmak bir ihtiyaçtı, yüzlerce sene sonra da konuşmak bile ihtiyaç olarak kalacak...
Zira "dervişin fikri neyse zikri de odur" derler.
Konuşmak bir ihtiyaç. İnsanlar; başarılarında, zaferlerinde, üzüntülerinde, kederlerinde bu duygulanımlarını birilerine aktarmak istiyor. Bunun sebebi hem fikir alışverişinde bulunmak hem de konuşarak bu duygularını paylaşmak ve dolayısıyla konuşma ihtiyacını giderip rahatlamak.
Psikolojide ve psikanalizde konuşmak; hem bir tanı hem de bir terapi yani tedavi yöntemi. Freud'un kullandığı 'serbest çağrışım' yöntemiyle hastanın dinlenmesi bu paralelde. Çünkü 'serbest çağrışım' yöntemi sırasında yönlendirilmeyen hasta, zihninde baskın gelen düşünceleri analist ile paylaşıyor. Bir manada zihin parasentezi (zihin boşaltımı) uygulanıyor. Bu yöntemle hem zihnin içeriği tanımlanıyor, hem de zihin boşaltılarak hasta rahatlatılıyor. Hastaların (özellikle histeri hastaları) kısa süreli olarak semptomlardan arınması, yöntemin faydalı olduğunu, semptomların bir süre sonra geri dönmesi de yöntemin kür yani tam bir tedavi sağlamadığını gösteriyor.
'Konuşmak' deyince akla gelen başka bir konu da 'kadınlar'. Freud'un yaptığı çalışmaya göre kadınlarda 'histeri', erkeklere göre 20 kat daha sık görülüyor. Zaten 'histeri' kelimesi de Latince'de 'rahim' kelimesinden (histerektomi) geliyor. Eskiden rahmin, boğaza yakın bir yere gelip boğazda düğümlenme hissi oluşturarak histeriye neden olduğu düşünülüyormuş. Zira bu düşünce Freud zamanında yıkılıyor. Freud, histerinin, psikolojik rahatsızlıkların fiziksel belirtilere dönüşmesi yoluyla oluştuğunu gösteriyor. Histeriden muzdarip kadınlar, 'serbest çağrışım' yöntemi ile psikanaliz sonucu rahatlıyorlar ve belirli bir süre semptomlarda kaybolma görülüyor. Histerinin kadınlarda daha çok görülmesi, kadınların daha fazla olan konuşma ihtiyacıyla ve kadınların psikolojik yönden daha frajil olmalarıyla açıklanabilir belki de.
Konuşmak bir ihtiyaç ise konuşacak birini bulmak da ihtiyaçlar listesine üst sıralardan giriyor. Günümüzün kalabalıklar arasında yalnızlaşan ve bireyselleşen toplumunda, haliyle, konuşacak ve bir manada içini dökebilecek bir insan bulmak da zorlaşıyor. Bundan dolayı ki psikiyatrlar ve psikologlar gibi para karşılığı insanların dinlendiği yerlere rağbet artıyor. Zira dilimizde istirahat etmenin bir karşılığı da 'dinlenmek'. İnsanlar dinlenmek, dinlenilmek istiyor.
Biliyoruz ki konuşmak, birilerine derdini anlatabilmek bile insanların bir ihtiyacı. Dini inanışların hemen tamamında bulunan 'dua' inancı, insanların; dertlerini, sıkıntılarını, isteklerini, mutluluklarını, şükürlerini direkt taptıkları ilahlarına iletmelerini sağlıyor. Dua etme ihtiyacı duyulması, saydığımız faktörler yönünden insan psikolojisi ile uyuşuyor ve duanın meditasyonel yönünü ve önemini ortaya koyuyor.
Depresyon, psikolojik engelleri aşamama sonucu oluşan çökkünlük yani bir depresif mod ise insan ile 'yaratanı' arasında kurulacak dua aracılı direkt bir bağ, her ne durumda olursa olsun insana bir çıkış yolu sağlayacak ve depresyona girmeye mahal bırakmayacaktır. Çünkü ne durumda olursa olsun insan, yaratanının kendisini duyduğunu bilecektir. Herhangi bir yere hapsolmuş bir insan, tek bir yol bulduğu anda oradan kaçabilir. Daha fazla yola gerek duymaz. Psikolojik yönden kendi içine hapsolmuş biri de, dua yoluyla yani direkt hatla yaradanına sığınmayı bilirse bu esaretten kaçabilir. İslam felsefesindeki "dua müminin yani inananların silahıdır" sözü de bunu destekler mahiyette olsa gerek.
Mevlevihanelerde, 'dervişliğe soyunmak' isteyenler, yaklaşık 20 günlük bir konuşma orucuna sokulur ve ondan sonra yine de soyunmak isteyip istemedikleri sorulurmuş. Demek ki o zamanlar, 'dervişliğe soyunma' yolunda en önemli imtihan, insanın konuşma ihtiyacını baskılaması ve diline hakim olabilmesi olarak görülüyormuş. Çünkü insan, dünyaya geldiğinden beri aynı psikoloji yani aynı kullanım klavuzu ile hareket eden bir canlı. Yüzlerce, binlerce sene önce de konuşmak bir ihtiyaçtı, yüzlerce sene sonra da konuşmak bile ihtiyaç olarak kalacak...
12 Ağustos 2011 Cuma
'TUS'la Hayat
Bir gün kendime "okuma" diyeceğim, "biraz asosyal ol" diyeceğim hiç aklıma gelmezdi. Çok değer verdiğim, onlar olmadan hayat boş dediğim sosyallik ve kültürü elimin tersi ile itmem gerekiyordu.
Belki de iyice okumalıydım okumaktan bıkana kadar. Belki de iyice gezmeli, dolaşmalıydım ayaklarım çatlayana kadar. Belki de iyice yazmalıydım ellerim yorulana kadar. Belki de iyice çalışmalıydım şimdi bunların hepsini beraber götürebilecek kadar.
Ne olduysa oldu, sanki vakit çok geç idi ve sanki vakit geçden başlamış gibiydi.
Odamdaki TUS kitapları haricini tersine çevirip bana bakmalarını engellerken, üzülmemek için arkasına bakamayan, baktığı anda gidememekten korkan bir yolcu gibiydim.
Çünkü TUS, kendinden başkasını kabul etmeyen kıskanç bir sevgili gibiydi. Ki ben ona mecburdum, o da bunu biliyordu.
Belki de iyice okumalıydım okumaktan bıkana kadar. Belki de iyice gezmeli, dolaşmalıydım ayaklarım çatlayana kadar. Belki de iyice yazmalıydım ellerim yorulana kadar. Belki de iyice çalışmalıydım şimdi bunların hepsini beraber götürebilecek kadar.
Ne olduysa oldu, sanki vakit çok geç idi ve sanki vakit geçden başlamış gibiydi.
Odamdaki TUS kitapları haricini tersine çevirip bana bakmalarını engellerken, üzülmemek için arkasına bakamayan, baktığı anda gidememekten korkan bir yolcu gibiydim.
Çünkü TUS, kendinden başkasını kabul etmeyen kıskanç bir sevgili gibiydi. Ki ben ona mecburdum, o da bunu biliyordu.
9 Ağustos 2011 Salı
Anahtar Kadın Doğum Kitabı
4. sınıf "Kadın Hastalıkları ve Doğum(KHvD)" stajımızda üst sınıflardan aldığımız tavsiyelerle oldu bu kitaba yönelişimiz. Tam o sıralarda şansımıza kitabın 2. baskısı çıkmıştı. Tam güzel zamana rastgelmiştik ve hemen kitabı aldık. Sonrasında ise kitabın baskısı bitti ve birkaç grup sonrasından itibaren arkadaşlarım alamadılar. Alabilen arkadaşının kitabını aldı, alamayan fotokopi çektirdi malesef. O dönemimizin çoğu, staj sınavına bu kitaptan çalıştı. Şu an bile bana soran alt sınıf arkadaşlarıma bu kitabı tavsiye ediyorum. Artık bir şekilde bulup çalışıyorlar. Ben dahi TUS'a bu kitaptan hazırlanmak istiyorum 2008 baskı olmasına rağmen.
Tıp hayatımda gördüğüm en kaliteli ve bana en çok faydası olan kitaptı. Birçok tıp öğrencisi okul hayatı boyunca textbooklar ile öğrenci notları arasında seçim yapmak zorunda kalıyor. Textbooklar çok uzun, öğrenci notları ise güvenilmez oluyor. Bu kitap ise özet bir textbook tarzında, derse öğrencinin gözüyle bakabilen, TUS soruları konuya entegre edilmiş örnek bir kitap. Hem stajı geçiriyor, hem TUS'a hazırlıyor, hem sözlüde rahat ettiriyor, hem de KHvD dersinin ana hatlarını öğrenciye veriyor. Daha ne olsun.
Kitap, yazılı sınavların geçilmesinde yeterli. Özellikle İstanbul Tıp Fakültesi KHvD kürsüsü gibi TUS tarzı sınav yapan kürsülerde fazlasıyla yeterli. Sözlü sınavlarda ise diğer kaynaklara göre açık ara fark sağlıyor size. Hem pratikle alakalı kısa ama önemli bilgiler hem de ana noktaları vermesi büyük avantaj sağlıyor. 4. sınıftaki sözlüme bu kitaba 3 tekrar atarak girdim ve sözlüm sözlü gibi değil hoca ile vaka tartışması gibi geçti. Hayatımın en güzel sözlüsüydü. Diğer arkadaşlarımdan açık ara yüksek bir not aldım. Kitabın yüksek güncelliği nedeniyle öğrenci notu okuyan arkadaşlarımın bilmediği benim bildiğim çok yer oldu. Sözlü sonrası hoca şaşırmıştı. Bendeki bu farkın sebebini ve arkadaşlarımın neden böyle olduğunu sordu. Bu başarıma ben de şaşırmıştım. Zira ben fakültenin vasat öğrencilerinden biri idim. Fakülteyi de şu an not ortalamasi olarak vasat bir sekilde bitiriyorum. O an güzel ve mantıklı bir kitapla nerelere varılabileceğini anlamıştım.
Bunlardan ayrı olarak bir kitap ilk defa bize gülümsemişti. Bazı bilgilerin yanındaki gülücükler kitaba karşı bur sempati uyandırıyordu. Kitaptaki vizitlerde sorulan veya genel cerrahi bilgiler çok yararlı oldu. Kitabın çok ayrıntıya kaçmadan patofizyoloji bilgilerini de içermesi bilgiler arasını mantık harcıyla birleştirmemiz açısından çok faydalı idi.
Kitabın dizgisi, sayfa düzeni çok güzeldi. Rahat okunur, hızlı ilerlenir ve rahatça etrafına not alınır şekilde idi. Mevcut kitabın yenilenmesi, son TUS sorularının ve seçilen USMLE sorularının kitaba eklenmesi fazlasıyla yeterli olacaktır
Şu an bile İstanbul Tıp Fakültesi 4. sınıf KHvD stajyerlerinin çoğu bu kitaba çalışmakta. Diğerleri ise öğrenci notlarına veya TUS kitaplarına yönelmekte. Bu diğer kaynakların ise öğrencilere bir vizyon katamayacağı ortada. Bundan dolayı kitabın güncellenip tekrar çıkartılması TIP EĞİTİMİne çok faydalı olacaktır. Zira tıp fakültesi hayatım boyunca kurtarılmış bölge olarak gördüğüm KHvD stajımın (gerek kürsü hocalarımızın kalitesi gerek elimizde Anahtar kadın doğum gibi sağlam bir kitabın olması ile) diğer ve gelecek stajyerler tarafından da yaşanmasını istiyorum. Hatta elimden gelse Anahtar kadın doğum emsali bir Anahtar TUS serisi olmasını ve kadın doğumu gibi diğer branşlarda da böyle kitaplar olmasını isterdim. Böylece TUS çalışmak bizim için bir zevk olurdu.
Şu ana kadar kitaba 4-5 tekrar attım. Daha da okumayı düşünüyorum. Elimde bu kitabın orijinali olduğu için kendimi şanslı sayıyorum. Yeni nesil tıp fakültesi öğrencilerini de bu fırsattan mahrum bırakılmamasını diliyorum. Kitabı tekrar yayınlanmasının tıp eğitimine büyük katkılar yapacağına inanıyorum.
İleride de bir kitap yazarsam eğer, benim kitabım da böyle olmalı.
Tıp hayatımda gördüğüm en kaliteli ve bana en çok faydası olan kitaptı. Birçok tıp öğrencisi okul hayatı boyunca textbooklar ile öğrenci notları arasında seçim yapmak zorunda kalıyor. Textbooklar çok uzun, öğrenci notları ise güvenilmez oluyor. Bu kitap ise özet bir textbook tarzında, derse öğrencinin gözüyle bakabilen, TUS soruları konuya entegre edilmiş örnek bir kitap. Hem stajı geçiriyor, hem TUS'a hazırlıyor, hem sözlüde rahat ettiriyor, hem de KHvD dersinin ana hatlarını öğrenciye veriyor. Daha ne olsun.
Kitap, yazılı sınavların geçilmesinde yeterli. Özellikle İstanbul Tıp Fakültesi KHvD kürsüsü gibi TUS tarzı sınav yapan kürsülerde fazlasıyla yeterli. Sözlü sınavlarda ise diğer kaynaklara göre açık ara fark sağlıyor size. Hem pratikle alakalı kısa ama önemli bilgiler hem de ana noktaları vermesi büyük avantaj sağlıyor. 4. sınıftaki sözlüme bu kitaba 3 tekrar atarak girdim ve sözlüm sözlü gibi değil hoca ile vaka tartışması gibi geçti. Hayatımın en güzel sözlüsüydü. Diğer arkadaşlarımdan açık ara yüksek bir not aldım. Kitabın yüksek güncelliği nedeniyle öğrenci notu okuyan arkadaşlarımın bilmediği benim bildiğim çok yer oldu. Sözlü sonrası hoca şaşırmıştı. Bendeki bu farkın sebebini ve arkadaşlarımın neden böyle olduğunu sordu. Bu başarıma ben de şaşırmıştım. Zira ben fakültenin vasat öğrencilerinden biri idim. Fakülteyi de şu an not ortalamasi olarak vasat bir sekilde bitiriyorum. O an güzel ve mantıklı bir kitapla nerelere varılabileceğini anlamıştım.
Bunlardan ayrı olarak bir kitap ilk defa bize gülümsemişti. Bazı bilgilerin yanındaki gülücükler kitaba karşı bur sempati uyandırıyordu. Kitaptaki vizitlerde sorulan veya genel cerrahi bilgiler çok yararlı oldu. Kitabın çok ayrıntıya kaçmadan patofizyoloji bilgilerini de içermesi bilgiler arasını mantık harcıyla birleştirmemiz açısından çok faydalı idi.
Kitabın dizgisi, sayfa düzeni çok güzeldi. Rahat okunur, hızlı ilerlenir ve rahatça etrafına not alınır şekilde idi. Mevcut kitabın yenilenmesi, son TUS sorularının ve seçilen USMLE sorularının kitaba eklenmesi fazlasıyla yeterli olacaktır
Şu an bile İstanbul Tıp Fakültesi 4. sınıf KHvD stajyerlerinin çoğu bu kitaba çalışmakta. Diğerleri ise öğrenci notlarına veya TUS kitaplarına yönelmekte. Bu diğer kaynakların ise öğrencilere bir vizyon katamayacağı ortada. Bundan dolayı kitabın güncellenip tekrar çıkartılması TIP EĞİTİMİne çok faydalı olacaktır. Zira tıp fakültesi hayatım boyunca kurtarılmış bölge olarak gördüğüm KHvD stajımın (gerek kürsü hocalarımızın kalitesi gerek elimizde Anahtar kadın doğum gibi sağlam bir kitabın olması ile) diğer ve gelecek stajyerler tarafından da yaşanmasını istiyorum. Hatta elimden gelse Anahtar kadın doğum emsali bir Anahtar TUS serisi olmasını ve kadın doğumu gibi diğer branşlarda da böyle kitaplar olmasını isterdim. Böylece TUS çalışmak bizim için bir zevk olurdu.
Şu ana kadar kitaba 4-5 tekrar attım. Daha da okumayı düşünüyorum. Elimde bu kitabın orijinali olduğu için kendimi şanslı sayıyorum. Yeni nesil tıp fakültesi öğrencilerini de bu fırsattan mahrum bırakılmamasını diliyorum. Kitabı tekrar yayınlanmasının tıp eğitimine büyük katkılar yapacağına inanıyorum.
İleride de bir kitap yazarsam eğer, benim kitabım da böyle olmalı.
8 Ağustos 2011 Pazartesi
Nicola Tesla
Gözümde Einstein'den daha büyük bir bilim adamıdır.
Zamanının bilim ve para çevreleri tarafından sevilmemiştir. Bilim çevreleri tarafından sevilmemesinin nedeni çok iyi bir bilim adamı olması, para çevreleri tarafından sevilmemesinin nedeni ise buluşlarını halkın yararı için yapıp telif hakkı istememesidir. Yaklaşık 400 buluşu olmasına rağmen bunların en fazla 150 tanesi patentlidir. Geri kalanını insanlığın serbestçe kullanımına adamıştır.
Einstein mevzuuna gelirsek. Bu ikili aşağı yukarı aynı zamanlarda yaşamışlardır.
Einstein'in de onlarca buluşu vardır ama Tesla'dan farkı; buluşlarını pazarlamayı bilmesi, popülariteyi önemsemesi ve büyük para çevrelerinin isteği doğrultusunda hareket etmesidir.
Bir de Thomas Edison vardır ki onun da kaderi Tesla ile çok keşişmiştir.
Kitaplarımızda çokça övülen, ampulün ve doğru akımın mucidi Edison; kendi çağdaşı ve her yönüyle doğru akımdan çok üstün olan alternatif akımın mucidi Tesla'ya ambargo koydurmuş ve mucidi olduğu doğru akımın popülerliğinin ve kullanımının azalmaması için elinden gelen her şeyi (güzel çirkin farketmez) yapmıştır.
Sonuç olarak tarih Edison, Einstein gibileri yazarken; Tesla gibi ömrünü insanlığa adamış, bugün modern teknolojinin temellerini atmış bir insanı hakkıyla yazmamıştır. Zira bugünkü teknolojinin içinden tesla'nın buluşlarını çekseniz teknoloji çöker.
Bugün bana sorsanız bilim çevrelerinde üç kişiden hangisi gibi olmak isterdin diye. Seçeneklere de Einstein, Edison ve Tesla'yı koysanız. Cevabım tesla olurdu. Çünkü önemli olan insanların seni nasıl bildiği değil, senin aslında ne olduğundur.
Zamanının bilim ve para çevreleri tarafından sevilmemiştir. Bilim çevreleri tarafından sevilmemesinin nedeni çok iyi bir bilim adamı olması, para çevreleri tarafından sevilmemesinin nedeni ise buluşlarını halkın yararı için yapıp telif hakkı istememesidir. Yaklaşık 400 buluşu olmasına rağmen bunların en fazla 150 tanesi patentlidir. Geri kalanını insanlığın serbestçe kullanımına adamıştır.
Einstein mevzuuna gelirsek. Bu ikili aşağı yukarı aynı zamanlarda yaşamışlardır.
Einstein'in de onlarca buluşu vardır ama Tesla'dan farkı; buluşlarını pazarlamayı bilmesi, popülariteyi önemsemesi ve büyük para çevrelerinin isteği doğrultusunda hareket etmesidir.
Bir de Thomas Edison vardır ki onun da kaderi Tesla ile çok keşişmiştir.
Kitaplarımızda çokça övülen, ampulün ve doğru akımın mucidi Edison; kendi çağdaşı ve her yönüyle doğru akımdan çok üstün olan alternatif akımın mucidi Tesla'ya ambargo koydurmuş ve mucidi olduğu doğru akımın popülerliğinin ve kullanımının azalmaması için elinden gelen her şeyi (güzel çirkin farketmez) yapmıştır.
Sonuç olarak tarih Edison, Einstein gibileri yazarken; Tesla gibi ömrünü insanlığa adamış, bugün modern teknolojinin temellerini atmış bir insanı hakkıyla yazmamıştır. Zira bugünkü teknolojinin içinden tesla'nın buluşlarını çekseniz teknoloji çöker.
Bugün bana sorsanız bilim çevrelerinde üç kişiden hangisi gibi olmak isterdin diye. Seçeneklere de Einstein, Edison ve Tesla'yı koysanız. Cevabım tesla olurdu. Çünkü önemli olan insanların seni nasıl bildiği değil, senin aslında ne olduğundur.
Beşiktaş Mevlevihanesi (Bahariye Mevlevihanesi)
Katre-i Matem'de geçmekte olan ve kahramanın bir süre dervişliğe soyunduğu mevlevihanedir. Günümüzde Galata Mevlevihanesi'ni duymama rağmen bu mevlevihaneyi duymamıştım. Bu da beni araştırmaya itti.
Araştırma sonucunda da neden duymadığımı anladım. Çünkü 1613'te Beşiktaş mevkiine yapılan ve boğaza nazır olan mevlevihane, 1860 küsürlü yıllarda Sultan Abdülaziz, Çırağan Sarayı'nı yaptırırken yıktırılmıştır ve Çırağan Sarayı bu mevlevihanenin üzerinde yükselmektedir bugün.
Mevlevihaneyi 17. yüzyılın önde gelen devlet adamlarından Sadrazam Ohrili Hüseyin Paşa 1613 yılında yaptırmıştır. İstanbul'un, Galata ve Yenikapı Mevlevihaneleri'nden sonra yapılan 3. mevlevihanesidir. Mevlevihane’nin ilk şeyhi, aynı zamanda Gelibolu Mevlevihanesi'nin şeyhi olan Agazade Mehmet Dede’dir. Bu Mevlevihane’nin kuruluşunu anlatan ilginç bir de öyküsü vardır:
Kaptan-ı Derya Ohrili Hüseyin Paşa Akdeniz seferinden dönerken Gelibolu’ya uğramış ve Gelibolu Mevlevihanesi Şeyhi Agazade Mehmet Dede’yi ziyaret etmeyi unutmuştur. İstanbul’a hareketinde şiddetli bir fırtınaya tutulmuş ve geriye dönmek zorunda kalmıştır. Tekrar Gelibolu’ya geldiğinde deniz sakinleşmiş, yeniden hareket ettiğinde fırtına başlamıştır. Bunu bir gönül kırıklığına bağlayan Hüseyin Paşa “galiba Gelibolu erenlerinden birini ziyaret etmeyi unuttuk” diyerek sorup soruşturmuş ve Mehmet Dede’yi ziyaret etmediğini öğrenmiştir. Bunun üzerine Mehmet Dede’ye giderek kusurunun bağışlanmasını istemiştir. O da donanmanın Marmara’ya açılması için dua etmiş ve Paşa’ya bir daha fırtına ile karşılaşmayacağını söylemiştir. Bunun ardından da yakında Sadaret mührü ile payelendirileceğini, sonra da saraya damat olacağını müjdelemiştir. Gerçekten de Ohrili Hüseyin Paşa İstanbul’a dönüşünde sadrazamlığa yükselmiş, bir süre sonra da damatlık Ona layık görülmüştür. Ohrili Hüseyin Paşa, bütün bunları Agazade Mehmet Dede’nin kerametine bağlamış ve bir şükran borcu olarak da Beşiktaş Mevlevihanesini yaptırmıştır.
Daha sonraları mevlevihanenin kaderi bellidir. Çırağan Sarayı yapımından ötürü yıkılacaktır. Daha sonraları sırayla Fındıklı ve Maçka civarına taşınmış. En son da Eyüp Bahariye'deki son mekanına yerleşmiştir. Bundan sonra ismi Bahariye Mevlevihanesi olarak değişecektir. Burası 1925'e kadar aktif şekilde kullanılmış, bu sene tekke, zaviye ve dergahların kapatılmasıyla işlevini yitirmiştir. Daha sonraları kullanılmadığı için bakımsız kalmış, sonra da yıktırılmıştır. Şu günlerde ise Eyüp Belediyesi'nin yeniden canlandırma faliyetleri devam etmektedir.
Beşiktaş Mevlevihanesi yıktırıldığı zaman Beşiktaş’taki son şeyhi Nazif Efendi’nin kemikleri Maçka’ya götürülmüşse de diğer Mevlevi mezarları Çırağan Sarayı’nın bodrumunda kalmıştır. Günümüzde aynı yerde yapılan Çırağan Oteli'nden ötürü bu mezarların ne olduğu bilinmemektedir.
Beşiktaş Mevlevihanesi'nin yıktırılıp yerine Çırağan Sarayı'nın yaptırılması üzerine, halk arasında sarayın ismi uğursuz saraya çıkmıştır. Zira Abdülmecit Han burda kaldığı ilk gün düşüp ayağını kırmıştır. Sarayda çıkan yangınlar da genelde bu uğursuzluğa yorulur.
Araştırma sonucunda da neden duymadığımı anladım. Çünkü 1613'te Beşiktaş mevkiine yapılan ve boğaza nazır olan mevlevihane, 1860 küsürlü yıllarda Sultan Abdülaziz, Çırağan Sarayı'nı yaptırırken yıktırılmıştır ve Çırağan Sarayı bu mevlevihanenin üzerinde yükselmektedir bugün.
Mevlevihaneyi 17. yüzyılın önde gelen devlet adamlarından Sadrazam Ohrili Hüseyin Paşa 1613 yılında yaptırmıştır. İstanbul'un, Galata ve Yenikapı Mevlevihaneleri'nden sonra yapılan 3. mevlevihanesidir. Mevlevihane’nin ilk şeyhi, aynı zamanda Gelibolu Mevlevihanesi'nin şeyhi olan Agazade Mehmet Dede’dir. Bu Mevlevihane’nin kuruluşunu anlatan ilginç bir de öyküsü vardır:
Kaptan-ı Derya Ohrili Hüseyin Paşa Akdeniz seferinden dönerken Gelibolu’ya uğramış ve Gelibolu Mevlevihanesi Şeyhi Agazade Mehmet Dede’yi ziyaret etmeyi unutmuştur. İstanbul’a hareketinde şiddetli bir fırtınaya tutulmuş ve geriye dönmek zorunda kalmıştır. Tekrar Gelibolu’ya geldiğinde deniz sakinleşmiş, yeniden hareket ettiğinde fırtına başlamıştır. Bunu bir gönül kırıklığına bağlayan Hüseyin Paşa “galiba Gelibolu erenlerinden birini ziyaret etmeyi unuttuk” diyerek sorup soruşturmuş ve Mehmet Dede’yi ziyaret etmediğini öğrenmiştir. Bunun üzerine Mehmet Dede’ye giderek kusurunun bağışlanmasını istemiştir. O da donanmanın Marmara’ya açılması için dua etmiş ve Paşa’ya bir daha fırtına ile karşılaşmayacağını söylemiştir. Bunun ardından da yakında Sadaret mührü ile payelendirileceğini, sonra da saraya damat olacağını müjdelemiştir. Gerçekten de Ohrili Hüseyin Paşa İstanbul’a dönüşünde sadrazamlığa yükselmiş, bir süre sonra da damatlık Ona layık görülmüştür. Ohrili Hüseyin Paşa, bütün bunları Agazade Mehmet Dede’nin kerametine bağlamış ve bir şükran borcu olarak da Beşiktaş Mevlevihanesini yaptırmıştır.
Daha sonraları mevlevihanenin kaderi bellidir. Çırağan Sarayı yapımından ötürü yıkılacaktır. Daha sonraları sırayla Fındıklı ve Maçka civarına taşınmış. En son da Eyüp Bahariye'deki son mekanına yerleşmiştir. Bundan sonra ismi Bahariye Mevlevihanesi olarak değişecektir. Burası 1925'e kadar aktif şekilde kullanılmış, bu sene tekke, zaviye ve dergahların kapatılmasıyla işlevini yitirmiştir. Daha sonraları kullanılmadığı için bakımsız kalmış, sonra da yıktırılmıştır. Şu günlerde ise Eyüp Belediyesi'nin yeniden canlandırma faliyetleri devam etmektedir.
Beşiktaş Mevlevihanesi yıktırıldığı zaman Beşiktaş’taki son şeyhi Nazif Efendi’nin kemikleri Maçka’ya götürülmüşse de diğer Mevlevi mezarları Çırağan Sarayı’nın bodrumunda kalmıştır. Günümüzde aynı yerde yapılan Çırağan Oteli'nden ötürü bu mezarların ne olduğu bilinmemektedir.
Beşiktaş Mevlevihanesi'nin yıktırılıp yerine Çırağan Sarayı'nın yaptırılması üzerine, halk arasında sarayın ismi uğursuz saraya çıkmıştır. Zira Abdülmecit Han burda kaldığı ilk gün düşüp ayağını kırmıştır. Sarayda çıkan yangınlar da genelde bu uğursuzluğa yorulur.
7 Ağustos 2011 Pazar
Kitap İzlemek
Özellikle roman tarzında bir kitabı okurken, olayların ve kişilerin, kitabın en ince ayrıntısına kadar insanın zihninde canlanmasıdır kitabı izlemek.
Kitap güzel ve akıcı ise ve insanın ilgisini de çekmişse tadından yenmez.
Okurken, biraz da hayalgücünün sınırlarına bağlı olmak üzere, olaylar ve kişiler zihinde canlanır. Sanki zihninizde film canlanıyor ve filmi izliyormuş gibi olursunuz. Üstüne üstlük her ayrıntı, her betimleme bu filmin içindedir.
Kitap izlemenin, film izlemekten farkı ise çok belirgindir. Kitap izlerken hiçbir ayrıntı atlanmaz, filmde birçok ayrıntı hasıraltı edilir. Filmler hiçbir zaman her betimlemeyi kusursuz veremez. Filmlerin belirli süreleri vardır ve bu süreyi çok aşamazlar. Bu da filmde bazı ana ayrıntıların atlanmasına neden olur. Filmler kısa oldukları için mevzuunun zevkinin doruklarına kadar ulaşılamaz. Oysa ki kitapta ana ayrıntı atlama mevzu bahis dahi olamaz. Kitap okuma süresince zevkin doruklarına varılabilir. Dolayısıyla bu süreç uzatılabilir.
Hatırlıyorum da, Harry Potter serisinin filmleri çıkmadan kitaplarını okuduğum için filmler bana çok yavan gelmişti. Kitaptaki birçok ayrıntı yoktu, birçok uzun fiziksel ve psikolojik betimleme kısa imalarla geçiştiririlmiş ya da bu betimlemelere hiç değinilmemişti. Bu açıdan hayal kırıklığına uğramıştım. Kitapların değerini de o zaman anlamıştım. Bazı filmler hakikaten kitabın hakkını kısmen verse de (yüzüklerin efendisi gibi), ki kısmen verebilirler hiçbir zaman tam olarak veremezler bence, kimi filmler de kitaplarına göre hayal kırıklığı oluşturuyor.
Bugün birçok insan kolayına kaçıyor ve sadece filmler ile yetiniyor, filmlerin kitaplarını okumayı ve genel olarak kitap okumayı angarya olarak görüyor. Yalnız, film izlemek ile kitap izlemek arasında zevkten de öte farklar var:
Kitap izlerken sol ve sağ beyin aşırı bir çalışma temposu içine giriyor. Sol beyin yazılanları idrak ederken sağ beyin ise yazılanları hayalgücü aracılığıyla vizyona sokuyor. İşte böylece kitap izleyebilmekteyiz. Tabi böylece sağ ve sol beyin, insanda çalışan her organın geliştiği gibi gelişiyor. Oysa ki sadece film izleyen bir insanda sol beyin kısmen daha az çalışmakta, sağ beyine ise çok çok az iş düşmekte. Çünkü film, görsel materyali hazır olarak vermekte. Bu da sağ beynin yeterince uyarılamamasına ve hayalgücünün merkezi olan sağ beynin yeterince gelişmemesine neden oluyor. Sadece film izleyerek büyüyen bir neslin hayalgücü yönünden ileride olamayacağı, hayalgücü ileri olmayan bir milletin de fende, sanayide, sanatta çok ileri gidemeyeceği ortada.
Ne derdi hep Sakıp Ağa;
- Çalışmak, çalışmak, çalışmak...
Ben de diyorum ki;
- Okumak, okumak, okumak...
Kitap güzel ve akıcı ise ve insanın ilgisini de çekmişse tadından yenmez.
Okurken, biraz da hayalgücünün sınırlarına bağlı olmak üzere, olaylar ve kişiler zihinde canlanır. Sanki zihninizde film canlanıyor ve filmi izliyormuş gibi olursunuz. Üstüne üstlük her ayrıntı, her betimleme bu filmin içindedir.
Kitap izlemenin, film izlemekten farkı ise çok belirgindir. Kitap izlerken hiçbir ayrıntı atlanmaz, filmde birçok ayrıntı hasıraltı edilir. Filmler hiçbir zaman her betimlemeyi kusursuz veremez. Filmlerin belirli süreleri vardır ve bu süreyi çok aşamazlar. Bu da filmde bazı ana ayrıntıların atlanmasına neden olur. Filmler kısa oldukları için mevzuunun zevkinin doruklarına kadar ulaşılamaz. Oysa ki kitapta ana ayrıntı atlama mevzu bahis dahi olamaz. Kitap okuma süresince zevkin doruklarına varılabilir. Dolayısıyla bu süreç uzatılabilir.
Hatırlıyorum da, Harry Potter serisinin filmleri çıkmadan kitaplarını okuduğum için filmler bana çok yavan gelmişti. Kitaptaki birçok ayrıntı yoktu, birçok uzun fiziksel ve psikolojik betimleme kısa imalarla geçiştiririlmiş ya da bu betimlemelere hiç değinilmemişti. Bu açıdan hayal kırıklığına uğramıştım. Kitapların değerini de o zaman anlamıştım. Bazı filmler hakikaten kitabın hakkını kısmen verse de (yüzüklerin efendisi gibi), ki kısmen verebilirler hiçbir zaman tam olarak veremezler bence, kimi filmler de kitaplarına göre hayal kırıklığı oluşturuyor.
Bugün birçok insan kolayına kaçıyor ve sadece filmler ile yetiniyor, filmlerin kitaplarını okumayı ve genel olarak kitap okumayı angarya olarak görüyor. Yalnız, film izlemek ile kitap izlemek arasında zevkten de öte farklar var:
Kitap izlerken sol ve sağ beyin aşırı bir çalışma temposu içine giriyor. Sol beyin yazılanları idrak ederken sağ beyin ise yazılanları hayalgücü aracılığıyla vizyona sokuyor. İşte böylece kitap izleyebilmekteyiz. Tabi böylece sağ ve sol beyin, insanda çalışan her organın geliştiği gibi gelişiyor. Oysa ki sadece film izleyen bir insanda sol beyin kısmen daha az çalışmakta, sağ beyine ise çok çok az iş düşmekte. Çünkü film, görsel materyali hazır olarak vermekte. Bu da sağ beynin yeterince uyarılamamasına ve hayalgücünün merkezi olan sağ beynin yeterince gelişmemesine neden oluyor. Sadece film izleyerek büyüyen bir neslin hayalgücü yönünden ileride olamayacağı, hayalgücü ileri olmayan bir milletin de fende, sanayide, sanatta çok ileri gidemeyeceği ortada.
Ne derdi hep Sakıp Ağa;
- Çalışmak, çalışmak, çalışmak...
Ben de diyorum ki;
- Okumak, okumak, okumak...
Kaydol:
Kayıtlar (Atom)





















